Wat je misschien nog niet wist over cholesterol

Iedere keer als ik iemand vertel, dat hij of zij gerust drie eieren op een dag mag eten, krijg ik opgetrokken wenkbrauwen en de vraag of dat niet slecht is voor het cholesterol.  En dan hebben we ook nog de nieuwe cholesterolcampagne, waarbij iedereen tussen de 30-70 jaar gratis zijn cholesterol kan laten meten en een anti-cholesterolpakket kan aanvragen. Raad eens wie hiervan de hoofdsponsor is: Becel! 65% van de Nederlanders zou een te hoog cholesterol hebben meldt  de campagne. Katsjing, jackpot voor Becel! Maar hopelijk spek jij de kas van Becel niet meer na het lezen van deze vragen.

Cholesterol is lichaamseigen

  • Wist je dat je 75% van het cholesterol in je lichaam door je lichaam zelf gemaakt wordt?
  • Wist je dat wanneer je meer cholesterol eet, je lichaam minder cholesterol maakt om in balans te blijven?
  • Wist je dat iedere lichaamscel cholesterol kan maken?
  • Wist je dat iedere lichaamscel omgeven is door een celmembraan dat onder andere bestaat uit cholesterol?
  • Wist je dat je belangrijkste hormonen (o.a. cortisol, testosteron, oestrogeen, vitamine D) gemaakt worden van cholesterol?
  • Wist je dat cholesterol een belangrijke antioxidant is?
  • Wist je dat cholesterol een ontstekingsremmer is?

Deze lijst kan nog veel langer, maar de boodschap lijkt me duidelijk: zonder cholesterol is leven niet mogelijk!

Goed cholesterol, slecht cholesterol

We leren dat LDL slecht cholesterol is en HDL goed cholesterol. “LDL laag en HDL hoog”. Dan zal ik je een geheimpje verklappen… Er bestaat helemaal geen goed of slecht cholesterol. Cholesterol is gewoon cholesterol, net als water gewoon water is.

Cholesterol kan niet vrijelijk door het bloed reizen, maar het moet wel overal heen. Daarvoor maakt het gebruikt van het ‘openbaar vervoer’. LDL is dat vervoer en HDL ook. Beide zijn eiwitten die vetten vervoeren. LDL is Lage-Dichtheids-Lipoproteine, HDL is Hoge-Dichtheids-Lipoproteine. Simpel gezegd is het grootste verschil dat LDL de trein is die cholesterol naar alle uithoeken van het lichaam brengt om zijn werk te doen en HDL de taxi die cholesterol weer naar de lever brengt, als het gebruikt is. LDL is dus relatief groter dan HDL, maar beide hebben hun functie. Hoe gek is het dan om te zeggen dat de trein slecht is en de taxi goed?

De vetten in LDL

Het probleem met LDL is niet het cholesterol dat het vervoert, maar de medepassagiers. LDL is dus als een trein, er kunnen nog meer vetten in dan alleen cholesterol. Een groepje van die andere vetten zijn de triglyceriden. Een triglyceride is een afgeleide van glucose met daaraan drie staarten vetzuren vastgekoppeld. Misschien heb je weleens gehoord dat de hoeveelheid triglyceriden net als de hoeveelheid LDL laag moet blijven. Alleen het advies dat daarbij komt (‘u moet minder vet eten’), klopt van geen kanten. Het is niet het vet dat een verhoging van triglyceriden veroorzaakt, maar juist het glyceride-deel, glucose dus.

Koolhydraten en vetten

Iedere vorm van koolhydraten die je eet, wordt uiteindelijk omgezet in glucose. Of dat nu langzame, snelle, eenvoudige of complexe zijn, ze eindigen allemaal als glucose. Het lichaam heeft echter slechts een zeer beperkte opslagcapaciteit voor glucose. Het zit als glycogeen in spieren en in de lever, maar dat is bij elkaar net een halve kilo. Het overtollige glucose kan niet in het bloed blijven, want dan zou je dood gaan. Dus het lichaam slaat het op als vet voor de ‘winter’. De winter die in onze tijden van overvloed nooit komt. Dus er ontstaat een onderkinnetje hier, een zwembandje daar of een obesitasje elders. En dat is slechts de buitenkant. Ook de organen worden vetter, maar ook het bloed en dat zijn dus die triglyceriden. In principe zijn triglyceriden gewoon een vorm van energie. Maar als er veel meer gemaakt worden dan er nodig zijn, dan blijven ze in het bloed zwerven. Dus het eten van vet maakt niet vet, het eten van te veel (geraffineerde) koolhydraten maakt vet. Bijvoorbeeld ’s ochtends cruesli, ’s middags boterhammen en ’s avonds aardappelen of pasta dag in, dag uit, jaar in, jaar uit.

Triglyceriden en LDL

LDL is dus niet per definitie slecht. Het is gewoon iets wat het lichaam nodig heeft om cholesterol en triglyceriden te vervoeren, maar dan zijn we er nog niet. LDL van een gezonde persoon (bv. iemand die oervoeding eet) is groot en gezellig, te vergelijken met een wattenbol. Het hobbelt door het lichaam en geeft de weefsels wat ze nodig hebben: cholesterol, triglyceriden of andere vetten. Deze grote, gezellige LDL-partikels worden pattern A LDL genoemd. Zij komen in vrede.

LDL A en B cholesterol

Neem nou die gezellige wattenbol, maak ‘ em nat en vorm er een propje van en stop dat propje in een luchtbuks (ik heb geen verstand van wapens, dus vergeef me, als ik nu complete onzin uitkraam). Vuur die luchtbuks af en dan heb je pattern B LDL. Het is een kleiner partikel dan pattern A LDL. Doordat het klein is, kan het in de vaatwand kruipen, oxideren en ontstoken raken. Dit zou kunnen veroorzaken dat de vaatwand barst en de persoon doodbloedt, maar gelukkig is daar groot en gezellig LDL om als brandweer te fungeren. Het geeft cholesterol af om te voorkomen dat de vaatwand scheurt. En wat zeggen we dan? Er zit cholesterol in de plaque, dus cholesterol is de oorzaak! Logisch toch? Nee, niet echt. Uit onderzoek is gebleken dat die pattern B LDL en grote hoeveelheid triglyceriden vrienden zijn. Vind je de ene groep, dan is de andere groep ook aanwezig.

Hoe moet dat dan met je cholesterol?

De huisarts meet standaard een aantal waarden, als het om cholesterol gaat: totaal cholesterol, LDL, HDL, triglyceriden en de verhouding HDL en totaal cholesterol. Dit zegt dus niks over de verschillende soorten LDL. Het zou zomaar kunnen dat je een verhoogd cholesterol hebt, maar dat dit juist het goede pattern A cholesterol is. Je huisarts ziet alleen maar een hoog LDL en adviseert cholesterolverlagende medicijnen, indien er nog andere risicofactoren zijn (hypertensie, diabetes, roken, overgewicht). Verder krijg je dan het advies om minder vetten te eten. Echter, tot nu toe heeft geen enkel onderzoek aan kunnen tonen dat een hoog cholesterol leidt tot hart- en vaatziekten. Sterker nog, mensen met een laag cholesterol leven korter en ze sterven vaker aan allerlei andere aandoeningen.

Mocht je een hoog cholesterol hebben of om het even welke andere kwaal ook, je moet weten dat je lichaam een samenwerkend geheel is met twee doelen: voortplanting en overleving. Je lichaam zal nooit en te nimmer opzettelijk dingen doen die je tijd hier op aarde verkorten. Iedere klacht of ziekte is een signaal van je lichaam, een noodkreet: “Je doet iets niet goed! Ik kan zo niet functioneren!” De vraag is wat je doet met die signalen. Ga je de klacht te lijf of de oorzaak?

Wat kun je zelf doen voor een gezond cholesterol?

Cholesterolverlagende medicijnen (statines) kunnen het cholesterolgehalte verlagen, maar brengen van alles uit balans. Wat je zelf kunt doen, is vele malen gezonder en je pakt er de oorzaak mee aan. Het is lang niet zo moeilijk, als het lijkt.

  1. Minder koolhydraten eten. Het eten van grote hoeveelheden geraffineerde koolhydraten (het gemiddelde Westerse menu) werkt een toename van triglyceriden en pattern B LDL in de hand.
  2. Eet meer cholesterolrijke voedingsmiddelen en verzadigd vet. Het eten van cholesterol en verzadigd vet verlaagt de hoeveelheid pattern B LDL (‘slecht’ cholesterol). Dus je moet gewoon het tegenovergestelde doen van wat Becel en consorten aanraden! Eet eieren en avocado. Gebruik roomboter en kokosvet. Eet de gewone dierlijke vetten.
  3. Get up and move! Squats, push ups, lunges, burpees. Daag je lichaam uit. Het kan al in vier minuten per dag.

Wil je hier nog meer over lezen, dan is dit boek echt een aanrader:

Cholesterol

 

 

11 Comments

  • Riky van Hal

    12 augustus 2014

    Helemaal mee eens. Zeer goed artikel.

  • Elsje Marion

    12 augustus 2014

    (y)

  • Gina

    13 augustus 2014

    Hallo Jenaida, dankjewel voor de goede uitleg.
    Groet,
    Gina

  • Margo Brandon-Baarh

    13 augustus 2014

    Nog nooit zo'n helder artikel gelezen over cholesterol!
    ★★★★★ verdient dit zeker!
    Bravo !!!!! Thanks for sharing!

  • Bernadette Baarh

    14 augustus 2014

    Hombuuu. Heel duidelijk is dit dus. Ik kan eindelijk weer met een gerust hart avokado en ei eten. Heerlijk. Esta bon.

    • Jenaida

      15 augustus 2014

      Bedankt voor je leuke reactie!
      Lekkere avocado-eisalade ja!

  • Margo Brandon-Baarh

    17 augustus 2014

    EN NOG ZOVEEEL MEER…!

  • Margo Brandon-Baarh

    17 augustus 2014

    EN NOG ZOVEEEL MEER…!

  • Karel Evers

    16 november 2014

    Een pionier erbij die op voeding de zaken in begrijpelijke termen blogt. Zeer verhelderend. Bedankt

  • Ruth

    6 maart 2017

    Bedankt Jenaida!