Verzadigd vet: vriend of vijand?

Verzadigd vet is slecht voor hart- en bloedvaten. Alles moet light en mager. Dat is hoe het er tegenwoordig voor staat. Dat is iets van de afgelopen zestig jaar. Gek genoeg is in die zestig jaar het aantal mensen dat lijdt aan hart- en vaatziekten explosief gegroeid. Hoe kan dat nou weer? We eten toch nauwelijks van die ongezonde vetten?

Verzadigd vet, de killer: een prachtige vondst

Zo’n zeventig jaar geleden ontdekte de Amerikaanse wetenschapper Ancel Keys tijdens een vakantie in Europa een mogelijk verband tussen het nuttigen van dierlijke vetten en het ontstaan van hart- en vaatziekten.

Hij zette een groots onderzoek op in diverse landen en warempel, er was een duidelijk verband! Mensen die veel dierlijke vetten aten, leden meer aan hart- en vaatziekten dan mensen die minder dierlijke vetten aten. Eureka! Hij publiceerde eerst de Six Countries Study en later de Seven Countries Study met daarin onderstaande figuur. Duidelijker kan het haast niet toch?

Verzadigd vet goed

Droom wordt nachtmerrie

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn we met z’n allen massaal plantaardige oliën en granen gaan nuttigen. Sinds die tijd is er een gigantische toename van de zogenaamde welvaartsziekten (hart- en vaatziekten, kanker, diabetes mellitus type 2 en obesitas) ontstaan. Neem daar de stijging van psychiatrische stoornissen en auto-immuunziekten bij en je zou kunnen concluderen dat we een ernstig ziekmakend voedingspatroon aangeleerd hebben gekregen.

Verzadigd vet of onverzadigd

De termen verzadigd en onverzadigd hebben te maken met de chemische structuur van een vet of olie. Geen enkel vet of olie is helemaal verzadigd of helemaal onverzadigd. Of iets een verzadigd vet of onverzadigd vet wordt genoemd, wordt bepaald door de verhouding tussen verzadigde en onverzadigde vetzuren. Hoe meer verzadigde vetzuren, hoe vaster. Hoe meer onverzadigde vetzuren, hoe vloeibaarder.

Omega 3 en omega 6

Plantaardige oliën en granen bevatten veel van het meervoudig onverzadigde vetzuur linolzuur. Linolzuur is een vetzuur van de omega 6-familie. Het lichaam kan linolzuur niet zelf maken. Het moet dus met de voeding naar binnen komen. Alfa-linoleenzuur is ook een meervoudig onverzadigd vetzuur, dat ons lichaam niet zelf kan maken. Alfa-linoleenzuur behoort net als EPA en DHA tot de omega 3-familie. Van alfa-linoleenzuur kan het lichaam in zeer beperkte mate EPA en DHA maken. Die laatste twee zou je daarom ook wel onmisbaar kunnen  noemen.

Niet heel lang geleden had Becel groot op alle verpakkingen staan dat linolzuur in hun smeerseltjes goed was tegen cholesterol. Tegenwoordig melden hun verpakkingen dat er omega 3 aan toegevoegd is. Hoezo dat dan?

Verzadigd vet slecht?

Omega 3 en 6 en ontstekingen

Ons lichaam streeft altijd naar balans. Dat geldt ook voor de omega 6 en omega 3-vetzuren. De maximale verhouding tussen die twee is vier keer zo veel omega 6 als omega 3, de ideale evenveel van elk. Dit heeft onder meer te maken met de stoffen die van omega 6 en omega 3 gemaakt worden, de prostaglandines. Prostaglandines zijn signaalstoffen die onder andere een ontsteking kunnen activeren of deactiveren. Beide zijn nodig, want een ontsteking is het begin van genezing.

Van EPA (omega 3) worden prostaglandines gemaakt die ontstekingen uitschakelen. Als er te veel linolzuur (omega 6) binnenkomt, maakt het lichaam er prostaglandines van die ontstekingen aan zetten. EPA is vooral te vinden in vis. De gemiddelde Nederlander eet nog nauwelijks vis, maar wel heel veel graanproducten. De verhouding tussen omega 3 en 6 gaat daardoor meer richting de 30 keer zoveel omega 6 als omega 3. Dat maakt het lichaam ontstekingsgevoelig. Ontstekingen ontstaan eenvoudig of soms zelfs spontaan en ze zijn vaak chronisch of komen steeds weer terug, omdat er niet genoeg omega 3 aanwezig is om de ontsteking definitief uit te schakelen.

Dat is wat Becel ook weet en dat is de reden dat ze tegenwoordig geen reclame meer maken met linolzuur, maar met omega 3. Het is wat de farmaceutische industrie weet, en uitbuit. Je hebt vast wel ooit een Brufennetje, Diclofenacje of Naproxennetje geslikt. Dat zijn prostaglandine­syntheseremmers. Ze remmen de aanmaak van de prostaglandines die ontstekingen aan zetten, maar….. ze remmen ook de aanmaak van de prostaglandines die de ontsteking op een natuurlijke manier uitzetten. Oeps!

Ontstekingen liggen aan de basis van hart- en vaatziekten. Auto-imuunziekten zijn ontstekingen. Rugklachten, tennisellebogen, darmklachten, etcetera etcetera, stuk voor stuk ontstekingen. De ontsteking gaat wel aan, maar het uit-knopje is nergens te bekennen.

Verzadigd vet is vet nodig

Na water is vet de belangrijkste stof in je lichaam. Iedere cel wordt omgegeven door een laagje vetzuren, het celmembraan. Zowel verzadigde als onverzadigde vetzuren hebben talrijke functies in ons lichaam. Isolatie, bescherming en hormoonhuishouding zijn daar slechts enkele voorbeelden van. Daarnaast is vet onze belangrijkste energiebron.

Gezonde en ongezonde vetten

Vetten en oliën zijn dus niet goed of slecht. We hebben beide heel hard nodig, maar het gaat om de balans. Een voedingspatroon dat voornamelijk uit brood, pasta’s en halvarine bestaat levert veel meer linolzuur dan gezond is.

De enige vetten die echt slecht zijn, zijn de sterk geraffineerde oliën (zonnebloem, sla, soja, pinda, raapzaad, rijst etc.) en de door de mens gemaakte transvetten (te vinden in banketproducten, koekjes, pizza’s, zoutjes, croissants en eigenlijk alles waar roomboter in zou moeten zitten, maar waar iets anders in is gedaan).

Gezonde vetten zijn onder andere te vinden in (vette) vis, noten/pitten/zaden (in kleine hoeveelheden), avocado’s, olijfolie, roomboter en kokosvet.

Een vette leugen

Oh ja, Ancel Keys was iets vergeten te melden bij zijn publicatie. Niet zes maar 22 landen waren tot dan toe onderzocht…

Verzadigd vet gezond

Zie jij nog een verband?

6 Comments

  • Henny Barning

    1 augustus 2014

    het moet nog doordringen

  • Henny Barning

    1 augustus 2014

    het moet nog doordringen

  • Ruth Cicilia

    2 augustus 2014

    Dochterlief bedankt voor de leerzame informatie. Ben trots op jou. Ga zo door.

  • Els Ottens-Timmer

    7 augustus 2014

    Interessant en geloofwaardig

  • Theda Gort ten Barge

    7 augustus 2014

    Ja, lekker roomboter op brood doen en oppassen voor transvetten. Ontstaan bij bakproces van goedkope vetten simpel gezegd.

  • Jenaida van Wijk-Cicilia

    10 augustus 2014

    Theda Gort ten Barge Gelukkig is dat niet het geval. Het maken van transvetten is een aardig staaltje scheikunde. Dat gaat niet zomaar in een keuken. Wat wel het gevaar is van het verhitten van oliën die bestaan uit onverzadigde vetzuren, is het ontstaan van vrije radicalen, omdat de hitte zorgt voor oxidatie van de vetzuren.