Automatisering in de zorg: huisarts vervangen door robot

Afgelopen week las ik een artikel waarin stond dat er voor de huisartsen een richtlijn komt voor de patiënte die zich presenteert met een ongewenste zwangerschap. Ik wist niet wat ik las. Ik begrijp dat zoiets een wirwar van instanties kan betekenen, maar hoezo weer een richtlijn? Wat is er gebeurd met het vermogen om zelf na te denken?! Vandaar dat ik dit nu schrijf, en dat is niet de enige reden.

De huisarts en de NHG Standaarden

Mocht je het nog niet weten, de huisarts werkt naast richtlijnen voornamelijk volgens de NHG standaarden. NHG staat voor Nederlands Huisartsen Genootschap. Een standaard is een soort protocol dat tot stand is gekomen door onderzoek door een groep huisartsen naar een bepaald onderwerp. De standaarden dienen ter ondersteuning van de huisarts in de dagelijkse praktijk, maar het gaat nog een stapje verder. De NHG standaarden zijn verworden tot een soort wet. Als je als huisarts hiervan wilt afwijken, moet je dat kunnen motiveren. Mocht de patiënt iets overkomen, omdat je als huisarts bent afgeweken van de standaard, dan hang je. De NHG was een aantal jaren geleden ontzettend trots dat de honderste standaard werd gepubliceerd. De NHG standaarden zijn te vergelijken met de DSM binnen de psychiatrie. Iets wat ooit een hulpmiddel was, is een rigide protocol geworden.

De huisarts, de alleskunner

Veel mensen (vooral specialisten) hebben geen hoge pet op van de huisarts, omdat hij van alles maar een beetje weet en de patiënt doorverwijst, als het hem te moeilijk wordt. Dat is tenminste wat mensen denken. Ik heb de huisartsopleiding gevolgd en moet deze mensen ongelijk geven. Negentig procent van de patiënten die zich bij een huisarts presenteren behandelt de huisarts zelf. De overige 10% verwijst hij door naar een specialist of paramedicus. Uit eigen ervaring weet ik dat het niet eenvoudig is om met de beperkte middelen die een huisarts tot zijn beschikking heeft te komen tot een juiste diagnose en therapie. En dan te bedenken dat je maar zo’n vijf minuten hebt…

Het geheim van het tien-minuten-consult van de huisarts

Ik zal je stiekem vertellen hoe ik werkte in de huisartspraktijk (en ik vrees dat ik niet de enige was met deze manier van aanpak).

Een patiënt belt voor een afspraak. Hij krijgt de assistente te spreken. Doktersassistentes hebben hun eigen ‘standaarden’ waarmee ze kunnen voorkomen dat je de huisarts onnodig stoort. Oftewel, ze kunnen je vakkundig afwimpelen. Lukt het je toch om een afspraak te maken bij de huisarts, dan heeft de assistente genoteerd met welke klacht je komt. Laten we zeggen dat je last hebt van je maag. Dan staat er in de agenda van de huisarts achter jouw naam een notitie: maagklachten.

Als je als huisarts een beetje efficiënt werkt, heb je nog 1 of 2 minuten over na iedere patiënt. Je kunt dan in je agenda kijken met welke klacht de volgende patiënt komt. Als je net begonnen bent met het huisartsenvak en nog niet alle standaarden uit je hoofd kent, klik je je browser open en ga je naar de pagina van de NHG en zoekt daar de standaard maagklachten op. In deze standaard staat welke vragen je moet stellen, welk lichamelijk onderzoek je moet doen, welke therapie je moet aanbieden of welk aanvullend onderzoek je moet laten verrichten en wanneer je hulp moet inschakelen. Voordat de patiënt mijn spreekkamer binnenkwam, had ik al een diagnose en behandeling in mijn hoofd. Dus binnen zeven minuten stond de patiënt weer buiten, vaak met een recept. (Dit weet ik, omdat video-opnames onderdeel zijn van de opleiding…).

Huisarts of robot?

Toen ik een keer aan het studeren was voor de landelijke kennistoets (toets die alle huisartsen in opleiding drie keer per jaar afleggen om hun vorderingen [= kennis van de standaarden] bij te houden), zei mijn man dat hij ook wel huisartsje kon spelen. Gewoon de standaarden erbij houden en vriendelijk zijn. Natuurlijk doet een huisarts wel meer dan alleen spreekuur draaien, maar ik denk dat manlief wel gelijk had. Een kind kan de was doen, of een robot.

De nieuwe generatie huisartsen wordt niet meer opgeleid om zelf na te denken. Je moet standaarden in je hoofd stampen en leren met patiënten, tijd en collega’s om te gaan. De huisartsen roemen zichzelf om hun fingerspietzengefühl, pluis of niet pluis, maar zelfs daar wordt in gestuurd. Een robot kan dan net zo efficiënt zijn. Zelfs voor het lichamelijk onderzoek. Alleen het persoonlijk contact is iets wat je dan zou moeten missen.

Voorbeeld: Patiënt met keelpijn

Robot: “Wenst u de oorzaak van uw klacht aan te pakken of wilt u zo snel mogelijk van uw klacht af zijn en is de oorzaak van minder belang.”

Als de patiënt de oorzaak wilt weten, kan de robot hem doorverwijzen naar ‘het alternatieve circuit’. Kiest de patiënt voor optie 2, dan kan het ‘consult’ verder gaan. Via een stroomdiagram worden de vragen van de standaard acute keelpijn beantwoord. Voor het lichamelijk onderzoek krijgt de patiënt een spiegel en een thermometer aangereikt en moet hij even in de hals voelen. Dit alles moet de robot voldoende informatie geven om beleid te maken: verwijzen, aanvullend onderzoek, afwachten en eventueel terugkomen of een recept uitschrijven. 

KLAAR!

Gezond verstand

Natuurlijk hoop ik niet dat het ooit zo ver komt, maar eigenlijk zijn we al zo ver, op de robot na dan. Ik wil geen enkele huisarts afvallen, maar in de afgelopen jaren heb ik veel oud-huisartsen gesproken die het zogenaamde alternatieve circuit in zijn gegaan na 20 jaar huisartsenwerk, omdat ze min of meer gedwongen werden volgens een bepaald stramien te denken en handelen, die niet strookte met hun kijk op ziekte en gezondheid. Daarnaast heb ik veel jonge huisartsen en huisartsen in spe gesproken die helemaal geïndoctrineerd zijn en klakkeloos de standaarden volgen.

Huisarts wordenIk kan alleen uit eigen ervaring spreken. Ik volgde die standaarden zonder er ook maar 1 seconde over na te denken. Het was de enige waarheid. Ik weet wat ík heb geleerd, maar met mij hebben duizenden artsen hetzelfde geleerd en dat gebeurt nog steeds. De afgelopen jaren heb ik mij vrijwel continu verwonderd over de unieke werking van het lichaam. Het feit dat het lichaam zichzelf kan genezen en dat iedere klacht of symptoom een signaal is van het lichaam dat er iets niet klopt en geen ziekte is die bestreden moet worden met chemische middelen. Steeds weer vroeg ik mij af waarom deze dingen niet tijdens negen jaar studie werden verteld. Ik kon en kan niet begrijpen dat al deze logische gevolgen ons onthouden worden. Ik moet wel geloven dat ‘gezond verstand’ mij onbekend was, niet geleerd was. Alleen ziekten en medicijnen…

 

Waarschuwing

Gebruik dit artikel niet om zelf te gaan dokteren aan de hand van de NHG Standaarden. Dat is absoluut niet mijn bedoeling! Het enige wat ik hoop is dat jij wél je gezonde verstand gebruikt, als je lichaam je signalen geeft.

1 Comment

  • MediPC

    20 oktober 2015

    Ik denk dat wij altijd afhankelijk zullen zijn van huisartsen, mischien wel in combinatie met een kennis systeem zoals IBM watson.