Hormonen die je dik maken – deel III

Vorig jaar ben ik begonnen met een serie over hormonen die niet zo gunstig zijn voor je figuur. De eerste twee waren insuline en cortisol. Vandaag komen twee andere aan bod: oestrogenen en ghreline.

Oestrogenen

Oestrogenen en vet op je benenOestrogeen is eigenlijk geen afzonderlijk hormoon, maar een groep geslachtshormonen. Deze worden gezien als de vrouwelijke hormonen, maar ook mannen hebben er wat van. Bij vrouwen wordt het voornamelijk geproduceerd in de eierstokken in de fase voor de eisprong. Ook in de bijnieren, de vetcellen, de hersenen en in de wanden van slagaders worden kleine hoeveelheden oestrogeen aangemaakt. Bij mannen vindt productie van oestrogeen ook in de teelballen plaats.

 

De belangrijkste functies van oestrogenen zijn enerzijds de eisprong te veroorzaken en anderzijds het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op innesteling van een bevruchte eicel. Daarnaast draagt oestrogeen bij aan:

  • De borstontwikkeling
  • De vrouwelijke vormen
  • Minder rimpeltjes en ongewenste haargroei
  • Het bevochtigen van de ogen; het maakt ze glanzend
  • Het bevochtigen van de mond en vagina
  • De botstructuur; vandaar dat osteoporose vooral bij vrouwen na de menopauze voorkomt
  • Enthousiasme en geestdrift
  • Het verbeteren van het uithoudingsvermogen
  • Het verlangen om lief te hebben en het libido
  • Een goed humeur

En deze lijst is eigenlijk nog veel langer. Dus zoals je wel kunt lezen, zijn oestrogenen een nuttige en onmisbare hormoongroep, maar je moet er niet te veel of te weinig van hebben.

Te veel oestrogeen

Een te grote hoeveelheid oestrogeen ontstaat op twee manieren. De eerste is, doordat de hoeveelheid oestrogeen stijgt door een grotere vraag, zoals in aanloop naar een eisprong.

De tweede manier is door onze voeding en onze omgeving – chemische bestrijdingsmiddelen, plastic, vlees, sojaproducten etc. Maar ook stress, alcoholconsumptie, gebrek aan lichaamsbeweging, slaaptekort en overgewicht dragen graag hun steentje bij. En natuurlijk doet het gebruik van de anticonceptiepil ook een duit in het zakje.

Overgewicht zorgt voor een vicieuze cirkel. Vetcellen produceren oestrogeen en oestrogeen zorgt voor effectievere vetopslag. Dit vetweefsel bevindt zich bij vrouwen vooral rond de buik, billen en bovenbenen. ‘Saddlebags’ zijn het onvermijdelijke gevolg… Bij mannen zit het vooral rond de buik en kan het ‘man boobs’ veroorzaken.

Oestrogeen voorkomt ook nog dat vet als energiebron wordt gebruikt. Dus dan heeft minder eten of sporten jammer genoeg weinig zin.

Het gevecht tegen oestrogenen

De beste manier om een oestrogeenoverschot tegen te gaan is een vorm van verdediging aan de ene kant en aanval aan de andere kant.

Hoe voorkom je een teveel aan oestrogenen?

De verdedigingstaat logischerwijs uit het vermijden van de bovengenoemde producten die de oestrogeenproductie stimuleren.

Plastic is een lastige. Hier zitten xeno-oestrogenen in. Deze lijken op menselijke oestrogenen en hebben tot op zekere hoogte ook hetzelfde effect. Wat je hiertegen kunt doen, is al het voorverpakte, houdbare eten en drinken in de supermarkt achterlaten en alleen verse producten kopen.

En dan hebben we natuurlijk nog die oh zo handige plastic flesjes water die iedereen de hele dag aan zijn lippen heeft. Niet zo goed… Betere alternatieven zijn glas of roestvrij staal. Deze extreme maatregelen zijn vooral van belang, wanneer je echt gevoelig bent voor oestrogeenoverproductie.

Vlees staat ook in het rijtje. Dit geldt echter niet voor biologisch vlees. Niet-biologisch vlees komt doorgaans van dieren die met graan zijn vetgemest. Dit graan is behandeld met allerlei bestrijdingsmiddelen en dat komt weer in het vlees terecht. En als jij het eet, dus ook in jou.

Hoe bestrijd je een teveel aan oestrogenen?

De aanval bestaat uit het eten van producten die oestrogeen tegen gaan. Ze bevatten zogenaamde flavonoïden en indolen. De belangrijkste producten zijn kaneel, ui, knoflook, prei, bijenpollen, citrusvruchten en crucifere groenten (broccoli, bloemkool, spruitjes, kool). Omega-3 is ook een belangrijke oestrogeen-bevechter.

Crucifere groenten tegen oestrogenen

Ghreline

Ghreline is een beetje de vreemde eend in de bijt, een onbekende eend. Het is een hormoon dat door de maag wordt gemaakt, wanneer deze leeg is. Er gaat dan een seintje naar de hersenen dat zegt: ‘Hey, ik ben leeg. Vul mij, nu!’ Dit gebeurt allemaal automatisch en je gaat dan ook automatisch op zoek naar iets om te eten.

Ghreline is de reden dat de reguliere adviezen zeggen dat je regelmatig kleine porties moet eten. Om te voorkomen dat je door plotselinge trek ineens ongezond gaat snacken. Ik ben ervan overtuigd dat de oermens niet de hele dag door zat te snacken of met een hongergevoel zat. Dat laatste waarschijnlijk wel in tijden van schaarste, maar in andere tijden? Ik betwijfel het. Hoe komt dit dan?

De hongerige oermens

De oermens at een dieet dat vermoedelijk voor een zeer groot deel bestond uit vetten. Vetten worden veel trager verteerd. De maaltijd van de gemiddelde Nederlander, een paar boterhammen met kaas en zoetigheid, blijft ongeveer drie tot vier uur in de maag. Dan is de maag leeg, gaat het ghreline-alarm af en is het weer tijd voor de volgende maaltijd of snack. Vet voedsel blijft tot wel twee keer zo lang in de maag. Dus wanneer je begint te eten als een oermens, zul je al gauw merken dat je gewoon minder trek hebt én minder snel.

Train je maag

Ghreline-alarmGhreline is een hormoon dat je kunt trainen. Voor (en dus ook door) de meeste mensen is het verkeerd getraind. Drie keer per dag op ongeveer hetzelfde tijdstip een hoofdmaaltijd, rond 10.00u en 16.00u een tussendoortje en rond 20.00u of 21.00u nog even lekker snacken op de bank. De maag is getraind om vlak voor deze tijdstippen ghreline richting de hersenen te sturen.

Dit patroon is vrij eenvoudig te doorbreken. Wijk af van je normale eetpatroon of sla eens een maaltijd over. Het kost slechts een paar dagen. In die paar dagen zou het wel zo kunnen zijn dat je rond je vaste eetmomenten wat extra trek hebt. Maar na die paar dagen heb jij controle over ghreline in plaats van andersom.

Denk je dat jij een oestrogeenprofiel hebt of is ghreline jouw grote probleem?

12 Comments

  • Mayke Teurlings

    5 januari 2013

    Heel Interessant Jenaida, ik ga door met mijn oerdieet, hopelijk vind ik nu wel de juiste balans in voeding en hormonen. Bedankt voor het herinneren aan de plastic flessen, heb mn flesje meteen weggegooid en vervangen voor een glazen fles, keep up the good work! 🙂

  • Liza van Dorp

    5 januari 2013

    Hoe je voeding aan te passen als je oestrogenen verminderen?

    • Mayke Teurlings

      5 januari 2013

      Oerdieet 🙂

    • Monique Schot Lastdrager

      5 januari 2013

      Ik slik al bijenpollen…

    • Monique Schot Lastdrager

      5 januari 2013

      Interessant artikel

    • Liza van Dorp

      5 januari 2013

      Ik ga langzaam over naar oerdieet.

    • Jenaida van Wijk-Cicilia

      5 januari 2013

      Dank je Monique! @ Liza, neem je tijd.

  • Verofit

    6 januari 2013

    mooi geschreven weer jenaida.

  • Bo

    10 februari 2014

    Hoi,
    Ik zou graag je artikel willen gebruiken als informatiebron voor mijn werkstuk over hormonen en de invloed van voeding daarop. Wil je hier toestemming voor geven? En zou ik dan ook de bron kunnen krijgen? Bij voorbaat bedankt!
    Groetjes Bo

    • Jenaida

      10 februari 2014

      Dat mag, maar ik kan mij herinneren dat ik voor werkstukken zelf op zoek moest naar bronnen en internet was er toen niet eens. Gewoon op de fiets naar de bibliotheek…
      Ik had niet verwacht dat ik zo van de oude stempel zou zijn, maar nu blijkt dit toch wel het geval. Als je iets wilt schrijven om trots op te zijn, kun je dat het beste in je eigen woorden doen uit de bronnen die jij zelf hebt gevonden. Je moet er wel een beetje voor werken, hè. Dit is mij te easy. 🙂 Succes!

  • Joke Lock

    18 februari 2014

    Geweldige "eyeopener"!!!!!!!!!!!!!!!!! En zo compleet.