Hoe kun je gezond zonnen?

Vandaag wordt een lekkere warme dag. De eerste echte na een lange lange winter. Dat betekent lekker zonnen! Het KWF waarschuwt iedereen echter voor de zon, want deze kan gevaarlijk zijn, aangezien onze huid nog helemaal niks gewend is. “Smeer je goed in om je te beschermen!”, luidt het advies en daar kan ik het alleen maar mee eens zijn. Voor een deel dan.

Lekker zonnen

Het KWF geeft dit advies niet voor niets. Ditzelfde advies zou eigenlijk ook voor de zomervakantie moeten gelden. Het hele jaar door zitten we binnen. Het hele jaar door pakken we onszelf goed in, maar tijdens die drie weken zomervakantie lopen we de hele dag rond in onze badkleding. Dat is vragen om problemen. Nu ben ik zelf gezegend met een natuurlijk beschermlaagje. Ook mijn kinderen hebben hier een beetje van, maar manlief… Not so much.  Zonder deze beschermlaag verbrand je. Verbranding (zeker op jonge leeftijd) vergroot het risico op bepaalde vormen van huidkanker.

Wie kent deze nog?


Zo ben ik opgegroeid. Nee, niet met de muziek en het eten, maar met de caravan. Zoals het echte Curaçaoenaars betaamt, trokken wij iedere zomer met de caravan naar het zuiden van Europa. Hier maakte ik kennis met de bakcultuur: een tjokvol strand met mensen die als sardientjes in een blik zij aan zij lagen om zo snel mogelijk ‘bruin’ te worden. Om echt goed te bakken is zonnebrandcrème niet heel handig. En om verbranding te voorkomen of verminderen moest je toch echt die beschermlaag hebben. What to do…

Bakkenbakkenbakken, snel het water in, bakkenbakkenbakken, snel het water in, bakkenbakkenbakken, het water in en dan after sun.

Dit is wellicht een beetje kort door de bocht, maar zo heb ik jonge mensen zien handelen. Vaak resulteerde dit alsnog in ernstige verbrandingen, wat de kans op huidkanker in het leven zou vergroten.

Met z'n allen zonnen

Zonnen en huidkanker

Zonder zon is leven op aarde niet mogelijk. De aarde zou dan zo koud zijn dat al het leven zou uitsterven. De mens zou dit, adaptief als hij is, misschien wel overleven. De mens maakt onder invloed van zonlicht vitamine D in de huid. Vitamine D helpt bij het stevig maken en houden van botten en tanden. Vitamine D doet nog veel meer in het lichaam en is onmisbaar.

Hoe kan de zon, iets wat wij heel hard nodig hebben, zo gevaarlijk zijn?

De zon is niet gevaarlijk voor ons. Als je de cijfers bekijkt zie je dat in de landen waar de meeste zon is, het minste huidkanker voorkomt en vice versa. Dus de zon veroorzaakt niet direct huidkanker. De zon is niet gevaarlijk voor ons, maar wij zijn gevaarlijk voor ons. Ons leven is gevaarlijk voor ons. We zitten de hele dag binnen, het hele jaar door. En dan wordt het zomer en dan denken we dat we ongestraft in de zon kunnen gaan liggen. Dat gaat dus niet.

Veilig zonnen

Eén van de belangrijkste adviezen van KWF Kankerbestrijding is dat je tussen 12.00u en 15.00u beter de schaduw op kunt zoeken. Een beetje zonexpert weet dat je dan juist wel in de zon moet gaan liggen om snel ‘bruin’ te worden.

Het KWF heeft wel gelijk, maar niet helemaal.

Zonnen begint al in het voorjaar, in maart. Nu was het in maart nog best wel winter, maar normaal zou je al vroeg in het jaar moeten beginnen met zonnebaden. Niet letterlijk bij 10⁰C op een handdoekje op het strand gaan liggen, maar bijvoorbeeld in een t-shirt tuinieren of sporten of andere dingen die je buiten doet.

Op die manier geef je je lichaam de kans om te wennen aan de zon op het moment in het jaar dat de zonkracht nog niet zo sterk is. Als je gaat zonnen, wordt er in je huid melanine aangemaakt. Melanine is een pigment dat gemaakt wordt door melanocyten. Dit pigment is wat er voor zorgt dat ik niet verbrand tijdens een dagje strand en mijn kinderen ook niet. Het ontbreken van dit pigment zorgt ervoor dat mijn man dan wel verbrandt.

Eerder heb ik gezegd dat de zon niet gevaarlijk is, maar natuurlijk is de zon wel gevaarlijk. Langdurig onbeschermd (dus zonder zonnebrandcrème) in de zon zijn, in UV-straling zijn, kan het genetisch materiaal beschadigen en zo kanker veroorzaken. Aangezien dat niet zo handig is voor het voortbestaan van de mens heeft het lichaam daar iets op verzonnen: melanine. Melanine is je bescherming tegen zonlicht.

De productie van melanine

Melanine wordt aangemaakt onder invloed van UV-licht. Tegenwoordig heb je verschillende factors zonnebrandcrème. Hoe hoger de factor, hoe minder UV de crème doorlaat. Dit helpt tegen verbranding, maar het helpt zeker niet om je natuurlijke beschermlaag, je melanine aan te maken. Integendeel, hoe hoger de factor, hoe minder UV-licht, hoe minder melanine. Ben je dan veilig? Niet helemaal, want niet al het UV-licht wordt tegengehouden. Word je dan veilig? Nee, want er wordt te veel UV-licht tegengehouden om fatsoenlijk melanine aan te kunnen maken.

Naast zonnebrandcrème is er nog een belangrijk iets wat de productie van melanine in de weg staat. Iets waar je niet zonder kunt tijdens een dagje strand: de ZONNEBRIL. Misschien is het volgende je ooit overkomen, misschien heb je er nooit over nagedacht, misschien herken je het.

Lekker zonnen...Je was een keer je zonnebril en zonnebrandcrème vergeten tijdens een dagje strand en je ging toch in de zon liggen. Je had verwacht flink te verbranden, maar eigenlijk viel het reuze mee. Een andere keer lag je keurig ingesmeerd mét zonnebrandcrème op je handdoekje in de zon. Hoe goed voorbereid je ook was, aan het eind van die dag bleek je aardig verbrand te zijn. Hoe kan dat?

De zonnebrandcrème gaf je misschien een vals gevoel van veiligheid, maar die zonnebril deed je de das om. Je lichaam kan alleen voldoende melanine aanmaken op basis van de hoeveelheid zonlicht die je binnenkomt via je ogen. Als je ogen veel zonlicht zien, wordt het melanocyt stimulerend hormoon (MSH) geproduceerd. MSH stimuleert je melanocyten om melanine aan te maken. Maar met een zonnebril op houd je je hersenen voor de gek. Het lijkt veel minder zonnig. Daarom wordt er niet voldoende melanine aangemaakt en is de kans op verbranding groter.

Tips voor het zonnen

Aangezien we een lange winter achter de rug hebben is het zaak je op deze eerste warme dag te beschermen tegen de zon. Maar één warme dag maakt nog geen zomer. Gebruik daarom de komende maanden om je natuurlijke beschermlaagje op te bouwen. Dit kun je doen door een aantal keer per week 10-20 minuten met ontblote armen in de zon te zijn tussen 12.00u en 15.00u, uiteraard zonder zonnebril en zonnebrandcrème.

Als je in de zon bent, gebruik dan geen zonnebril, tenzij je achter het stuur zit. Anders houd je je hersenen voor de gek en wordt er te weinig melanine geproduceerd, wat je afhankelijk maakt en houdt van zonnebrandcrème.

Als je eenmaal je beschermlaagje hebt, wil dat niet zeggen dat je uren achtereen in de zon moet gaan hangen. Het geeft je gewoon een natuurlijke bescherming en een betere (en mooiere) dan zonnebrandcrème.

Geniet, maar zon met mate!

2 Comments

  • Wist je dat.. altijd een zonnebril op de aanmaak van het beschermende melanine vermindert waardoor je sneller verbrandt? Mooi artikel en zon bewust!

    • Irene Lelieveld

      6 juni 2013

      Wat goed om te weten zeg van die zonnebril. Dat ga ik zeker gebruiken in mijn nieuwe boek.