“Het enige recht van de vrouw is het aanrecht”

Vijftig jaar geleden bereikte de emancipatie van de vrouw haar hoogtepunt. Actiegroepen als Dolle Mina streden voor gelijke beloning, stemrecht, recht op seksuele vrijheid, gelijke behandeling in gezin en rechtspraak. En hier zijn we dan, anno 2013, in veel gezinnen werken beide ouders of is er maar één ouder die ‘brood’ op de plank moet brengen. De grenzen tussen man en vrouw vervagen. Driekwart van de studenten die aan Geneeskunde begint, is vrouw. Er komen steeds meer vrouwen op topposities. De wereld verandert en ik kan me bijna niet voorstellen dat het zo kort geleden compleet anders was, zeker voor iemand als mij: een niet-blanke vrouw. Ik kan alleen maar dankbaar zijn voor wat vrouwen, blank of niet, mogelijk hebben gemaakt. Maar wat hebben we gekregen met al die emancipatie?

Flashback, we gaan even 20.000 jaar terug in de tijd…

Ik zou willen zeggen dat je je ogen dicht moet doen om je dit voor te stellen, maar dan kun je het niet lezen. Dus lees maar eerst en doe dan je ogen dicht en probeer het je voor te stellen.

Je bent 22 jaar. Het gefluit van vogeltjes laat je weten dat de zon opkomt. Je kinderen en neefjes en nichtjes zijn er net zo vroeg bij als de vogeltjes. Het zonlicht bereikt langzaam je gezicht. Het is tijd. Een nieuwe dag is aangebroken.

Snel loop je met de andere vrouwen naar de beek om water te halen. Onderweg kom je bessen tegen en gelukkig ook wat ander fruit, dat inmiddels rijp is. Je neemt ook nog wat groene bladgroente mee terug naar je familie. Wanneer je terug komt, zijn er al wat uren verstreken. Je voorziet de kinderen en mannen van water en groenten met wat fruit. Als er nog wat over is, neem je zelf ook wat.

Voor de mannen is dit voldoende om de bossen in te kunnen trekken om de hele dag te kunnen jagen. De kinderen zijn voorlopig ook wel tevreden. Je laat ze achter bij de oudere vrouwen van je stam en gaat met je leeftijdsgenoten op zoek naar eten voor de rest van de dag. Het is gelukkig het warme seizoen. Dus behalve wortels is er ook genoeg boven de grond te vinden. Een groot deel van de dag ben je bezig om voor iedereen voldoende te verzamelen. Je hoopt dat de mannen een geslaagde jacht hebben gehad. Dan kunnen jullie even teren op dat dier.

De mannen komen terug en dragen een hert. Gelukkig! Ze maken snel vuur van het hout dat jij en de andere vrouwen hebben verzameld. En het wordt een heerlijk maal. De avond valt. Weer een dag overleefd zonder ongelukken. Met een goed gevulde maag val je in slaap.

Fast Forward naar emancipatie

Een belangrijk deel van de vorige eeuw ging het er aan toe zoals hierboven beschreven staat. Mannen gingen alleen niet jagen, maar gewoon werken. Vrouwen hoefden niet de bossen in om eten te verzamelen, maar konden gewoon naar de supermarkt of lokale boer. De rest van de dag deden ze het huishouden en zorgden ze voor de kinderen. Hoewel de omstandigheden sterk veranderd waren, was de rolverdeling gelijk gebleven. Totdat steeds meer vrouwen hun eigen mening ontdekten…

Vrouwen willen werken, net zoveel verdienen als mannen, studeren, kinderen krijgen wordt een keuze in plaats van een normaal natuurverschijnsel, stemmen, carrière maken, directeur worden etc. Dat is wat veel vrouwen tegenwoordig ambiëren. Als je ‘gewoon’ huismoeder wilt zijn, word je al gauw bestempeld als ouderwets. ‘Wil je jezelf niet ontwikkelen?’ ‘Je moet ook voor jezelf kunnen zorgen, je weet maar nooit…’

Maar een vrouw die huismoeder wil zijn, is een vrouw die doet wat haar lichaam van haar vraagt. Vrouwen zijn genetisch geprogrammeerd op verzorgen en verzamelen. Dat was vijftig jaar geleden zo, dat was 20.000 jaar geleden zo, dat is altijd zo geweest en gezien de trage snelheid van de evolutie zal dat voorlopig ook wel zo blijven. Dat we tegenwoordig als vrouwen andere dingen willen in het leven heeft een prijs.

Een aantal cijfers

  • CVS/ME: 90% is vrouw
  • Fibromyalgie: 90% is vrouw
  • Hypothyreoïdie (traag werkende schildklier): 90% is vrouw

Niemand kan verklaren hoe deze ziektes ontstaan. Naast voeding en lifestyle is dit de prijs van de emancipatie van de vrouw. Niet boos worden hoor. Ik snap dat dit hard aan komt. Maar ik doe net zo hard mee aan die emancipatie. Dus ik mag het wel zeggen. Toch?

Dopamine

De genetische programmering van de vrouw heeft alles te maken met twee stofjes: dopamine en serotonine. Dopamine wordt ook wel het motivatiehormoon genoemd. Dopamine is een neurotransmitter, een stof die boodschappen in de hersenen overbrengt. Dopamine draagt bij aan:

  • Plezier
  • Besluitvaardigheid
  • Initiatiefname
  • Emotionele expressie
  • Socialisatie
  • Erop uit gaan
  • Concentratie

Dopamine zorgt voor ontdekkingslust. Het liet de vroege mens zich afvragen wat er zich achter die berg bevond. Een ijsbeer kun je zien als een bruine beer met heel veel dopamine. Hij bleef zich maar afvragen wat zich aan het eind van de horizon bevond, totdat hij de Noordpool bereikte.

In de evolutie moest de man erop uit gaan, hij moest op jacht. Hij moest het overzicht bewaren, de perfecte strategie voor de jacht bedenken, besluiten om verder te trekken en nog veel meer. De man is daarom van nature dopaminerg, hij wordt gedreven door dopamine.

Serotonine

Serotonine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Het is de tegenhanger van dopamine. Serotonine is belangrijk voor:

  • Stemming
  • Slaap
  • Emotie
  • Seksuele activiteit
  • Darmperistaltiek
  • Verwerking pijnprikkels

Vrouwen zijn van nature serotonerg. Serotonine is voor het dichtbije, het hier en nu. Dopamine is voor daar verderop, de toekomst. Ik ben best een dopaminerge vrouw, maar tegen het eind van mijn zwangerschappen was ik me toch een partij serotonerg. Ik denk dat de meeste moeders dit wel herkennen. Ooit van nesteldrang gehoord? Ik geloof dat ik de kleertjes wel drie keer heb gewassen en gestreken. Alles moest strak zijn.

Bij de eerste zwangerschap woonden we net in ons huis en moest er nog flink geklust worden. De avond nadat mijn man de laatste klus geklaard had, begon de bevalling. Ik krijg er kippenvel van, nu ik eraan terugdenk. Het nest was klaar, de baby mocht komen. Zo regelt de natuur dat. Die vlieger gaat overigens niet altijd op, want bij de tweede was ik al weken klaar, maar gebeurde er niks. Alhoewel… Misschien was er toch iets, waardoor ik het nest onbewust nog niet klaar vond. Of het had met mijn diepste wens te maken: ik wilde dezelfde kraamverzorgster als bij de eerste. En dat is gelukt. Op Oudejaarsdag werden we blij verrast door ‘onze’ lieve Dorrie.

Emancipatie :D

Ok, genoeg gemijmerd. Terug naar het verhaal. Serotonine is dus de tegenhanger van dopamine. De titel van dit artikel: ‘Het enige recht van de vrouw is het aanrecht’, is geen grapje. Natuurlijk ben ik voor gelijke rechten etc., maar vrouwen zijn gewoon geen mannen. Dat zie je aan de buitenkant (meestal dan), dat is zo aan de binnenkant en dus ook op genetisch niveau. Als wij ons als mannen gaan gedragen, dopaminerg dus, worden we ziek,  niet heel ernstig ziek, maar wel een klein beetje. Dit geldt zeker niet voor alle vrouwen of misschien ergens wel. Ik weet het niet. Maar feit is dat we dingen doen, die ons lichaam niet kent.

En dan willen we ook nog eens alles perfect: echtgenote, moeder, dochter, vriendin, werknemer zijn, sporten, het huis aan kant hebben, feestjes organiseren, er goed uit zien, goede seks hebben en nog wel meer. Onze dagen (of in ieder geval mijn dagen): opstaan, kinderen gereed maken voor school of KDV, ontbijten, lunch maken, kinderen wegbrengen, naar het werk, kinderen halen, eten koken, kinderen naar bed brengen, huis opruimen en dan PLOF op de bank, nog even lezen, tv kijken of iets dergelijks en dan gereed maken om te gaan slapen.

Vrouwen en stress

Dit alles kost energie, meestal meer energie dan we überhaupt kunnen maken. Als je alles zo op een rijtje zet, is het ook erg stressvol. En dat is alleen de stress door een druk programma. Lichamelijke stress in de zin van allergieën, darmproblemen door verkeerde voeding en gebrek aan beweging heb ik dan nog niet eens genoemd, of stress door een ziek familielid.

Stress remt de aanmaak van serotonine, maar ook de aanmaak van dopamine. Heb je je ooit afgevraagd waarom vrouwen huilen, als ze gestrest of boos zijn? Je wilt een punt maken en voelt de tranen opwellen, maar je wilt niet huilen. Dat is zwak, maar hoe meer je je opwindt, hoe moeilijker je die tranen kunt bedwingen en dan komen ze en je kunt er helemaal  niks aan doen.

Dat komt door prolactine. Dat hebben vrouwen nodig om een kind te kunnen baren en voeden, maar het wordt ook aangemaakt in tijden van stress. En de enige manier om het kwijt te raken is door te huilen. Misschien is het een geintje van de natuur om ervoor te zorgen dat de man met wie we aan het ruziën zijn inbindt en ons gaat troosten en we onze zin krijgen… Prolactine is ook een tegenhanger van dopamine.

Wat gebeurt er dan met je? Je wordt minder gezellig, je krijgt stemmingswisselingen, misschien word je zelfs lichtelijk depressief, je krijgt last van obstipatie, slapen gaat moeilijk, je bent voortdurend aan het piekeren, je bent zelden in het hier en nu, maar met je hoofd al bij je volgende taak, je verliest het overzicht, concentreren wordt lastiger, je geheugen laat je in de steek en ik kan nog veel meer opnoemen.

Onbewust weet je dat er iets niet klopt, maar je kunt de vinger er niet op leggen. Het idee dat je genen met het dichtbije, het hier en nu, bezig willen zijn, komt niet bij je op. Dat je van je lichaam niet ‘mag’ werken, is natuurlijk helemaal niet iets waar je aan denkt.

Wat moet je met deze informatie?

Misschien geeft dit artikel een verklaring voor hoe je je voelt of de klachten die je hebt. Dat verandert niets aan de situatie, maar je weet in ieder geval hoe het zit. We hebben een geëmancipeerde maatschappij gecreëerd, die eigenlijk erg mensonvriendelijk is en vooral vrouwonvriendelijk. Als vrouw ben je vaak gedwongen om bij te dragen aan het spreekwoordelijke brood op de plank. De meesten van ons hebben niet de luxe of überhaupt de wens om te zeggen: “Ik kap ermee en ga lekker thuis moederen.” Maar diepdiepdiep van binnen is dat wat bijna iedere vrouw eigenlijk wel zou willen: verzamelen en verzorgen. Dit gevoel kan overruled worden door een extreme passie voor dat wat je van je gezin vandaan houdt. Maar zelfs daarin moet je keuzes maken, anders kiest het leven voor je. Je kunt niet alles perfect willen.

Herken jij dit?

9 Comments

  • Karin Veltink

    21 maart 2013

    Wat een prachtige blogs schrijf je! Heb ze 'even' allemaal gelezen. Heel duidelijk. Ik ben zelf orthomoleculair dietiste. Opleiding ook gevolgd bij Natura foundation. Super interessant!

    • Jenaida

      23 maart 2013

      Bedankt voor de complimenten!
      Leuk dat je de opleiding ook bij Natura Foundation hebt gevolgd.
      Het is zeker interessant!

  • Dorrie van Kollenburg

    22 maart 2013

    De foto dat ben ik idd

  • Linda van Schubert

    26 maart 2013

    wat een mooi en duidelijk verhaal weer, ook heel herkenbaar helaas voor mij na een erg stressvolle periode(scheiding, verhuizing) kreeg ik ook stemmingswisseling en huilbuien, slecht slapen, depri en nog erger, ik kon ook bijna niets onthouden, gek werd ik van mezelf totdat ik besefte dat ik los moest laten een stapje terug in plaats van nog meer, voedingspatroon bijgesteld (nog net niet oergezond eten, ik kan mijn zelfgebakken speltbroodje, nog niet helemaal missen) maar drastisch terug in koolhydraten heb je mij wel laten inzien, bedankt hiervoor inmiddels heb ik mezelf al weer aardig terug gevonden ik heb alleen nog last van een zeefhoofd maar ik hoop dat dat ook weer overgaat of heb jij hier nog een goede suggestie voor.
    In elk geval weet ik nu dat het prolactine gehalte in mij, de echte boosdoener was…gelukkig! Ik was geen sniffige zeurpiet die lachend boos werd en ging huilen het was de prolactine !! 😉
    Janeida bedankt voor je fijne voorlichting ik kijk uit naar je volgende blog
    lieve groetjes
    Linda

    • Jenaida

      26 maart 2013

      Just blame it on those hormones! Je kunt je lichaam lang onderdrukken, maar uiteindelijk kun je het onvermijdelijke niet tegenhouden.
      Ik ben blij te horen dat je jezelf weer aardig terug hebt gevonden en dat (oer)voeding je daarbij geholpen heeft. Als je darmen werken zoals ze zouden moeten werk, is dat speltbroodje echt geen probleem hoor.
      Hoe je van je zeefhoofd af kunt komen? Natuurlijk kan voeding hierin een rol spelen, maar niet te veel in je hoofd hebben is het begin. Als je iets moet doen, schrijf het dan op (geen eindeloze to-do list maken dan). Door het op te schrijven en op een zichtbare plek te hangen is het uit je hoofd. Als je iets kleins moet doen wat je maar een paar minuutjes kost, doe het dan meteen. Anders blijft die gedachte ‘ik moet dat zo nog doen’ in je hoofd rondzwerven en vergeet je andere dingen. Twee kleine tips 🙂

  • Elsje Berkenbosch

    26 maart 2013

    Jenaida, stel je eens voor, dat werk niet 40 maar 20 uur per week in beslag zou nemen, voor zowel mannen als vrouwen.
    Door minder te werken kunnen veel met elkaar verbonden problemen worden opgelost. Denk aan: structurele werkloosheid, klimaatverandering, overconsumptie en ONGEZONDE LEEFPATRONEN.

    Toen ik vroeger als jonge moeder thuis zat, net zoals alle moeders, was er overal om mij heen sprake van, lichtelijke depressies, moeilijk slapen, piekeren, 's morgens al sherry drinken, kortom van een gevoel dat er iets niet klopte, dat er iets niet fair was.
    En ja, ik was dus zo'n Dolle Mina.
    Toen mijn man mij verliet voor een jonger exemplaar, verviel ik gelukkig niet tot armoe (het lot van thuisvrouwen), omdat ik inmiddels financieel onafhankelijk was geworden dankzij het feminisme.

    Ik vind dat dopamine en serotonine in gelijke mate werkzaam moeten zijn in ieder individu. Balans heet dat.
    Dit kan m.i. bereikt worden door de werkweek te halveren. Uit experimenten is al gebleken, dat werknemers productiever zijn, naarmate zij minder uren werken.
    Er zullen ook veel meer vrouwen op de arbeidsmarkt zijn. Dit is gunstig, want uit tal van wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat diversiteit een positieve impact heeft op vele terreinen.
    Mannen zullen meer serotonerg worden, omdat ze meer tijd hebben voor kinderen en alles wat er verder toe doet voor mens en omgeving, waardoor ze zich emotioneel beter kunnen ontwikkelen.
    Iedereen zal er beter aan toe zijn.
    Weinig mensen hebben een baan die ze leuk vinden en die voldoening geeft. Voor de meeste mensen is werk gewoon niet leuk, daarom worden ze er ook voor betaald.
    Uiteindelijk hebben mensen gewoon geen báán nodig, ze willen geld om dingen te kunnen kopen die ze nodig hebben.
    Ik geloof dat loondienst uiteindelijk de wortel is van alle kwaad en totaal in strijd met onze oergenen.
    Het gaat wat ver om hier te pleiten voor een basisinkomen voor iedereen. Er is geld genoeg voor iedereen, maar 95 % daarvan is in handen van de allerrijksten juist door de constructie van de loondienst.

    In ben opgegroeid met het het idee, dat werken steeds minder noodzakelijk zou worden i.v.m. de toenemende technologie en dat het( nu volstrekt doorgeslagen arbeidsethos) geheel zou verdwijnen.
    Het had zo mooi kunnen zijn en zo heerlijk en zo fijn maar het is hommeles, hommeles hommeles.

    • Jenaida van Wijk-Cicilia

      26 maart 2013

      Wat dat betreft ben ik zo extreem ouderwets, dat het niet eens meer ouderwets genoemd mag worden. De moderne wetenschap is prachtig, maar heeft ook een keerzijde. De meeste mensen werken inderdaad omdat het moet.
      De tijd van gewoon zelf in je behoeften voorzien (de oertijd) mag van mij terugkomen, maar dan wel met de kennis en kunde die we nu hebben. Dat is misschien wel een utopie. Jouw constructie van minder werken is dan misschien wel realiseerbaarder, klinkt een beetje als het communisme haha. Maar een balans in serotonine en dopamine komt er voorlopig niet.
      Dat is hoe mannen en vrouwen in duizenden en duizenden jaren gevormd zijn. We zijn nu met z’n allen bezig om dat te veranderen, maar daar hebben we nog duizenden en duizenden jaren voor nodig. Op het moment werkt de drang naar een andere balans alleen maar ziekmakend.

    • Elsje Berkenbosch

      26 maart 2013

      Ik begrijp je pointe wel. Je hebt het over onze préhistorische make-up die ons nog steeds en nog lang bepaalt, maar wie zegt dat mannen en vrouwen in de oertijd volstrekt verschillende wezens waren. Er zijn allerlei aanwijzingen dat ze vooral samen werkten en samen vochten en het leuk hadden samen.
      Wij denken zeker te weten hoe het zat met de rolverdeling in de oertijd. Zij de verzamelaar en hij Tarzan de jager. Of het werkelijk zo ging is nog maar de vraag. Dat vleesconsumptie een grote rol speelde is nooit aangetoond en het is heel waarschijnlijk dat75 tot vaak 100% van het voedingspatroon bestond uit plantaardig voedsel. Noten, bessen en eetbare planten waren de hoofdmaaltijd en vrouwen waren hiervoor verantwoordelijk (kostwinsters). Mannen brachten slechts wat extra's in.
      Ook is gebleken dat vrouwen en niet de mannen de meeste werktuigen en instrumenten fabriceerden.
      Om kort te gaan: de rolverdeling tussen man en vrouw in de préhistorie correspondeert maar in beperkte mate met de klassieke taakverdeling tussen Adam en Eva.
      De historisch gegroeide manlijke superioriteit is evenmin uit het verleden af te leiden.
      Pas toen duidelijk werd, dat seks iets te maken had met de geboorte van kinderen en mannen dus vaders bleken, werden vrouwen ernstig in hun (bewegings)vrijheid beperkt en gedwongen in de rol van eigendom en verzorgster van alle noden. De man wilde zekerheid omtrent zijn genen. Het ontstaan van de monotheïstische religie van de manlijke god heeft vrouwen verder in die rol geduwd en hen ook meer onzichtbaar gemaakt. In het overgrote deel van de wereld is dat nog steeds het geval.
      Ik vind dit een omvangrijke ramp die op geen enkele manier te rechtvaardigen valt.
      Wij hebben als mensen de mogelijkheid beschaafd gedrag te vertonen en elkaar het beste te gunnen. Dat houdt voor mij in dat het zoeken naar een andere balans juist kan genezen. Als ieder de kans en mogelijkheid heeft hart hoofd en handen optimaal te ontwikkelen, dan zal een zeurend hormoon her en der niet in verhouding staan tot de harmonie die ontstaat.

    • Jenaida van Wijk-Cicilia

      26 maart 2013

      Wat een relaas weer… Ik zal het wat korter houden 🙂 Als je kijkt naar de moderne natuurvolkeren, wordt het inderdaad al gauw duidelijk dat de vrouwen het meeste (zware) werk leveren. Daarvoor hoeven we niet terug in de tijd. Het gaat me ook niet om de rolverdeling, maar om alle dingen die erbij gekomen zijn. Net als vroeger zijn de meeste vrouwen, gedreven door serotonine, geneigd om alles naar zich toe te trekken en dat is tegenwoordig vaak meer dan het lichaam aan kan.