Crashdieet? Laat je lichaam niet crashen!

Als we het hebben over afvallen, slank worden, vet verliezen, denken we meestal dat te kunnen bereiken door gewoon minder te eten en meer te bewegen. De gedachte hierachter is de toepassing van de wet van de thermodynamica; je lichaam gebruikt energie en eten levert energie. Als je maar minder energie inneemt dan je verbruikt, dan val je af. Hallelujah, prijs de Heer! Wat een vondst! Eigenlijk best logisch ook, als je niet begrijpt hoe het lichaam werkt. Maar helaas ligt het dus niet zo simpel.

Maar het werkt wel…

Crash-dieet, appel-dieet, shake-dieet, Cambridge, Weight Watchers en ik kan er nog wel een pagina mee vullen. Stuk voor stuk diëten die werken door het aantal calorieën per dag te beperken, soms zelfs tot de helft van je dagelijkse behoefte. Val je daarvan af? Zeker weten! Zelfs zonder te sporten! Krijg je daar een mooi figuur van? Uhm… Je zult in ieder geval blijer in de spiegel kijken, omdat je wat kilo’s lichter bent. De weegschaal lacht ook naar je. Maar voel je je daar superenergiek bij? Eigenlijk niet zo hè. En wat als je weer ‘gewoon’ gaat eten? Dan komen die kilo’s er meestal net zo hard weer aan en soms nemen ze ook nog een paar vriendjes mee. Dus ja, het werkt wel, tijdelijk, en dan kun je weer opnieuw beginnen. Ongezond jojoën is het resultaat.

Een wet is een wet, toch?

Nee! De wet van de thermodynamica toepassen op het menselijk lichaam is klinkklare onzin. Wetenschappelijke wetten gelden alleen in een laboratorium waar alle variabelen gecontroleerd worden en systemen gescheiden worden van alle andere systemen. Ons lichaam is geen gesloten systeem en we leven niet in een laboratorium. Als we het hebben over optimale gezondheid en gewichtsverlies, is er een aantal variabelen dat gewoon niet hetzelfde is voor iedere persoon. Hier volgt een korte lijst van voorbeelden van variabelen die de calorieën in/calorieën uit-theorie op de proef stellen.

  • Genen (deze zijn tot op zekere hoogte te herprogrammeren, maar bijvoorbeeld verandering van de kleur van je huid of de aanpassing aan een bepaald klimaat kost een paar generaties…)
  • Slaap (geef je je lichaam de tijd om zich te herstellen?)
  • Gifstoffen (tabak, alcohol, suiker, kunstmatige zoetstoffen)
  • Geneesmiddelen (van de dokter of de drogist)
  • Stress (acute of chronische)
  • Ziekte (recente ziektes, sterk immuunsysteem, degeneratieve aandoeningen etc.)
  • Hormoonbalans (insuline, cortisol, oestrogeen etc.)
  • Leeftijd (menopauze, andropauze, versneld verouderen)
  • Caloriebeperking in het verleden (diëten, boulimia, anorexia etc.)

Snap je wat ik bedoel?

Dat is 1 reden waarom een calorie NIET een calorie is.

Ons geniale lichaam

Het is eigenlijk belachelijk dat een soort hongerkuur gepropageerd wordt op basis van het idee dat een uitgehongerd lichaam overtollig vet zal gaan verbranden. Dat is een zware onderschatting van ons geniale lichaam. Je lichaam is heel erg goed in overleven. Het is niet zo goed in zich aanpassen aan het schoonheidsideaal. Het lichaam ziet calorieën niet als slechte dingen die het ervan weerhouden aan dat schoonheidsideaal te voldoen. Het ziet calorieën als brandstof om te functioneren. Wanneer je je lichaam minder calorieën geeft dan het minimaal nodig heeft, denkt het echt niet: “Wat knap van je dat je me te weinig eten geeft, zodat we kunnen afvallen.” Het denkt: “Oh nee, ik verhonger. Ik moet iets doen!”

Ons lichaam is geen auto waar benzine in moet. Een auto is simpel. Je vult de tank en gaat rijden en kijkt hoe ver je komt. Als je diezelfde afstand wilt rijden, maar de tank maar voor de helft vult, dan houdt de auto er halverwege mee op. Die auto zal zich nooit aanpassen aan minder brandstof, hij stopt gewoon met rijden.

Als ik mijn lichaam slechts de helft van de energie geef die het nodig heeft om de hele dag in bed te liggen, maar toch vrolijk op de loopband blijf rennen, dan stopt mijn lichaam niet met werken – het past zich aan. Het lichaam kent geen scenario waarin het eten nodig heeft en er eten is, maar dat het opzettelijk uitgehongerd wordt. Daarom interpreteert het deze situatie als “Ik word uitgehongerd, er is geen eten en ik moet op de vlucht.”

Als ik doorga mijn lichaam te ondervoeden, terwijl ik het wel fysiek belast, zal het aanvankelijk wel gewicht verliezen, maar zich ook aanpassen om met minder calorieën te functioneren. Zelfs als dat betekent dat die functies (je weet wel: denken, ademhaling, hartslag, lopen etc.) niet optimaal uitgevoerd worden. Als ik gedurende langere tijd mijn lichaam ondervoed, gaat het niet goed (zie verderop). Als ik ophoud met mijn lichaam ondervoeden, bestaat er een grote kans dat mijn lichaam op dat lagere aangepaste niveau blijft, tenminste in het begin, en de extra brandstof opslaat als vet. Mijn lichaam probeert me alleen maar te helpen, want het heeft geleerd dat ik ergens woon waar soms een hongersnood heerst op hetzelfde moment dat er zware lichamelijk arbeid verricht moet worden. Dus het slaat vast extra energie op voor de volgende periode van honger en zware arbeid. Als ik dit blijf doen (jojoën), kan dit mijn stofwisseling en mijn lichaamsfuncties ernstig schaden.

En dan heb ik het nog niet eens gehad over de psychische tol die je lichaam voor je betaalt. In het  Minnesota Semi Starvation experiment moesten proefpersonen 24 weken lang de helft eten van wat ze normaal aten. Deze mensen kregen last van depressie (tot aan automutilatie toe), hysterie, obsessie voor eten, verstoorde eetpatronen, schuldgevoel over eten, achteruitgang in denkprocessen, concentratie, begrip en onderscheidend vermogen en hun basale stofwisseling was 40% gedaald. De meesten hadden vijf maanden na het onderzoek nog steeds last van een verstoord eetpatroon, sommigen zelfs nog langer.

Dus een crashdieet zal je zeker helpen tijdelijk gewicht te verliezen, maar tegen welke prijs?

Wanneer je eet, waar je genen voor gemaakt zijn (groente, fruit, vlees, vis, nootjes en zaden), kan je lichaam overtollige reserves laten gaan. Het vraagt enig doorzettingsvermogen, maar je hoeft echt niet honger te lijden.

Er is maar één manier om te ontdekken of het echt werkt. Probeer het gewoon voor een maand en laat hieronder weten hoe het gaat.

Terug naar boven

Comments are closed.