Witbrood is gezonder dan bruinbrood

Brood ongezondDe geur van vers gebakken brood… Hmmm, is er iets lekkerders? Het water loopt me al bijna in de mond. Bruin brood ongezond en wit brood gezonder? Komt dat even goed uit, het is nog lekkerder ook! Ho, wacht even, niet gelijk naar de bakker rennen om zo’n brood te halen of naar de kast om een lekkere baguette in de oven te doen. Er is meer!

Laten we het zeggen zoals het er eigenlijk zou moeten staan: wit brood is minder ongezond dan bruin brood. Met dit soort woordspelletjes houdt de voedingsindustrie ons voor de gek, en de farmaceutische industrie ook, maar daar wil ik het nu niet over hebben. Maar , ja, je leest het goed. In zijn algemeenheid is brood ongezond en bruin brood is de ergste in zijn soort.

Gezond brood? Laat je niet foppen!

Bruin brood is rijk aan vezels, hoe donkerder, hoe beter. Toch? Dat wij dat denken, weet de voedingsindustrie of uw eigen warme bakker ook. Ooit een etiket van ambachtelijk meergranenbrood (is slechts een voorbeeld) gelezen? Ik wel. Wat de meeste mensen zien als supergezond, lekker donker brood is 9 van de 10 keer gewoon wit brood met een kleurstof (doorgaans moutmeel) en wat zaden erdoorheen. Tadaaaa, een brood dat er gezond uit ziet, maar het niet is. Lees de etiketten; staat er ….meel, dan is het brood van de hele graankorrel. Staat er …bloem, dan is het gewoon wit brood. Maar ik had gezegd dat witbrood gezonder is en juist bruin brood ongezond. Dus eigenlijk doet de voedingsindustrie je een plezier door je te belazeren waar je bij staat.

Brood, de ongezonde hoeksteen van de voedingssamenleving

Hiermee zeg ik toch wel iets wat de wenkbrauwen omhoog doet gaan. We weten niet beter dan dat brood gezond is. ’s Ochtends een paar boterhammen, ’s middags nog een stel en dat iedere dag. Wat kan daar nou mis mee zijn? Daar is een aantal belangrijke redenen voor: we zijn er niet voor gemaakt, koolhydraten, gluten en lectines. Lees verder en er zal een wereld voor je open gaan.

We zijn er niet voor gemaakt

Duizenden jaren geleden waren mensen jager-verzamelaars. De mens is geworden wat hij nu is door jaren en jaren van jagen en verzamelen, zo’n 150.000 jaar zeg maar. Op het dagelijkse menu stonden vlees, noten, bladgroenten, andere groenten, wat knollen en wortels, af en toe wat besjes of seizoensfruit en zaden die andere dieren nog niet hadden opgegeten. We aten wat de natuur serveerde. Hoe meer het vulde, hoe beter. En toen, ongeveer 10.000 jaar geleden, sloeg alles om. Onze voorouders stonden aan de wieg van de Agrarische Revolutie. En langzaam, maar zeker werd graan de heersende macht. Maar, zoals talloze archeologische vondsten hebben laten zien, werden mensen minder lang en zwakker ten gevolge van dit nieuwe agrarische bestaan als graaneters.

Tienduizend jaar lijkt heel lang. Stel je eens voor wat je in die tijd allemaal zou kunnen doen, leren, lezen. Poeh, heel wat! Maar voor de evolutie stelt het niks voor. Er is heel veel, heel lang nodig om een belangrijk orgaan (zoals het spijsverteringsstelsel) in het menselijk lichaam te veranderen. En dan heb ik het niet over een nieuwe soort Kellogg’s ofzo.

Voor de lezers die visueel ingesteld zijn volgt hier een plaatje.

Brood ongezond, doordat het nieuw voedsel is

 

 

 

Naarmate graan de wereld overnam werd (en wordt nog steeds) al gauw duidelijk dat de mens hier niet voor gemaakt was. Sommige mensen waren er dodelijk allergisch voor, anderen werden er onvruchtbaar van, die ‘verdwenen’ uit de samenleving. Survival of the fittest, noemde Darwin dat. Maar is dat wel zo? Overleven de sterksten? Volgens mij is daar een einde aangekomen, toen de farmaceutische (en de voedings-) industrie zich ermee ging bemoeien. Het gebeurt nu niet meer dat iemand dood neervalt, als hij een boterham eet. Maar ons spijsverteringsstelsel is niet voldoende geëvolueerd om het maximale te halen uit graanconsumptie.

Dat je granen tot op zekere hoogte kunt verdragen, wat bijna iedereen kan, wil niet zeggen dat je lichaam ervoor gemaakt is of dat ze echt gezond zijn voor je, laat staan dat je er optimale gezondheid mee kan bereiken. We hebben het niet over wat het mogelijk maakt dat je maar een beetje mee hobbelt. We hebben het over voedsel dat effectieve en efficiënte vertering en opname in het lichaam biedt. En dat heeft alles te maken met het evolutionaire ontwerp.

Hormonen naar de kermis

Het moge inmiddels duidelijk zijn dat ik geen fan ben van brood of graan in zijn algemeenheid. Dat we er niet voor gemaakt zijn, is één reden daarvoor, maar de hormonale ravage die het nuttigen van granen aanricht is nog veel erger. In de evolutie hebben we de insulinereactie ontwikkeld om te helpen het teveel aan voedingsstoffen op te slaan en om het overschot aan glucose uit onze bloedbaan te verwijderen. Dit was een manier om ons aan te passen. Maar het is niet ontstaan om de enorme hoeveelheden koolhydraten die we er tegenwoordig in gooien te verwerken. En ja, we hebben het voornamelijk over granen. Tenzij je een dwangmatige voorliefde hebt voor koolrapen, komt het grootste gedeelte van je koolhydratenintake van granen.

Brood ongezond --> hormonenkermis

Wat je vooral moet onthouden is: wat voor soort koolhydraat het ook is, uiteindelijk wordt het afgebroken tot glucose, of in de darmen of in de lever. Dan is het helemaal klaar voor actie, maar heeft het geen plek om naar toe te gaan. Als je net een geweldige workout hebt gedaan of nu net de veters van je hardloopschoenen hebt gestrikt, zouden die koolhydraten uit graan gebruikt worden om de glycogeenvoorraden aan te vullen of als secundaire brandstof. Maar anders zal die lekkere baguette eerder als vet opgeslagen worden.

Waarom? Omdat koolhydraten een fysiologische reactie veroorzaken die een voorkeur heeft voor vetopslag. Die baguette brengt een kettingreactie van hormoonreacties op gang die wat weg heeft van een actiefilm; bad guy glucose-baguette komt binnen, insuline komt aangesneld ter verdediging. Maar helaas bad guy glucose-baguette is te groot voor insuline alleen en daar komen adrenaline en cortisol ter versterking. Vanwaar alle drama? Omdat dit niet de standaard voedingsmethode was in de evolutie van ons lichaam. En iedere keer als het gebeurt, kan het lichaam er iets minder goed tegen. Deze hele hormoonproductie belast de bijnieren, de alvleesklier, het immuunsysteem en resulteert in een heel kleine ontsteking.

En hoe zit het dan met de voedingswaarde van granen? Om te beginnen, ze zijn niet de volwaardige voedingsbron die ze beweerd worden te zijn. Integendeel, granen worden geassocieerd met tekorten aan mineralen, misschien door het hoge phytaatgehalte. Een dieet dat vooral uit granen bestaat kan het lichaam ook belemmeren om vitamine D te maken.

Waarom zou je niet dezelfde voedingsstoffen halen uit bronnen die je gezondheid niet schaden. Als je zou kunnen kiezen tussen bijvoorbeeld vitamine B uit kip of uit een of andere volkoren pasta, dan zou ik zeggen ga voor de kip. Is pasta goedkoper? Ja. Is het gezonder? Nee. Vitamine B6 uit kip kan beter verwerkt worden door het lichaam. Feit is dat je een te hoge lichamelijke prijs betaalt voor de pastabron. Dezelfde voedingsstoffen die je ook volkoren granen zou kunnen halen, kun je ook in dezelfde of grotere hoeveelheid halen uit ander voedsel.

Slijk in je darmen maakt brood ongezond

Gluten staan bij iedereen bekend als mogelijke probleemveroorzakers. Granen zijn eigenlijk best een belasting voor het verteringsstelsel. (Jij zegt vezels, ik zeg onnodig ruwvoer, maar dat is nog maar het halve verhaal.) Onderzoekers geloven nu dat een derde van ons waarschijnlijk glutenintolerant is of overgevoelig voor gluten. Gluten, het grote, wateroplosbare eiwit dat slijk, ehh, elasticiteit in deeg veroorzaakt, zit in de meest gebruikte granen zoals tarwe, rogge en gerst (en het is het belangrijkste ingrediënt van behangplaksel). Mensen die intolerant of overgevoelig zijn voor gluten ‘reageren’ er op met een duidelijke of minder duidelijke ontstekingsreactie. Na verloop van tijd kunnen mensen die glutenintolerant zijn allerlei ellendige klachten ontwikkelen: huidproblemen, gewrichtspijn, vruchtbaarheidsproblemen, brandend maagzuur en andere maag- en darmproblemen, auto-immuunziekten en coeliakie. En dat wil overigens niet zeggen dat de rest van ons geen milder negatief effect ervaart dat zich simpelweg niet zo overduidelijk presenteert.

Brood ongezond door giftige stoffen

Lectines zijn de minder bekende veroorzakers van kwaad in graan. Het zijn natuurlijke giftige stoffen die in grote hoeveelheden in granen voorkomen (en in tal van andere producten). Alle levende organismen willen blijven leven. Een hond zal je bijten, als je hem zou proberen op te eten, een paard geeft je een trap, graan geeft je lectines. Minder alarmerend dan een hondenbeet of paardentrap, maar daardoor des te verraderlijker. Wetenschappers hebben ontdekt dat lectines het natuurlijke herstel van het maag-darmstelsel remmen, wat mogelijk de rest van het lichaam blootstelt aan de invloed van dwalend, zwervend materiaal van het verteringsstelsel. Deze lectines kunnen de toegangspoorten ‘openen’ en grote onverteerde eiwitmoleculen de bloedbaan in laten. Deze breuk kan allerlei immuungerelateerde verwoestingen op gang brengen en wordt in verband gebracht met de ontwikkeling van auto-immuunziekten.  Sommige mensen zijn gevoeliger voor de schade van lectines dan anderen, net als het geval is met gluten. Hoe dan ook, uiteindelijk betalen we allemaal de prijs.

Oh ja, het wit brood is gezonder gedeelte

Daar zit je natuurlijk op te wachten. Ok, hier komt de uitleg.

Brood ongezond bekijk de graankorrel

Men neme een graankorrel; zemel, meellichaam en kiem. Men hale zemelen en kiemen weg. Et voilá, u heeft bloem met minder van al die gluten en lectines en dus ‘gezonder’ witbrood. MAAAARRRRR (ja een hele grote maar) dat wit brood is bijna pure suiker en brengt dus je hele hormoonhuishouding nog erger in de war. En dat wat bruinbrood nog een beetje gezond maakt (vitamines) zit er ook niet meer in. Dus toch niet zo goed hè…

In conclusio

Het belangrijkste is dit: granen = koolhydraten. Onnodig op z’n best, maar gewoonweg ongezond op z’n slechtst, ze zijn niet het gezonde basisvoedingsmiddel dat ze beweerd worden te zijn. De beste – en eigenlijk enige manier om een dieet met weinig koolhydraten en volwaardige voeding te ontwikkelen is door granen weg te laten. (Je lichaam is beter af zonder ontsteking, de insuline-achtbaan en niet te vergeten de constante aanval van gluten en lectines. Het is aangetoond dat een voedingspatroon met heel weinig of helemaal geen graan (low-carb)  het risico op diabetesgerelateerde problemen verlaagt, de bloeddruk verlaagt, symptomen van zuurbranden verlicht en buikvet vermindert. Tenslotte is er een verband gevonden tussen diëten met weinig koolhydraten en een significante daling van het aantal ontstekingsbevorderende cytokines, chemokines en adhesiemoleculen.

Het is niet mijn bedoeling om granen in een kwaad daglicht te stellen. Ok, eigenlijk is het dat wel. (Maar alleen omdat de maatschappij en de medische wereld zo veel tijd spenderen om ze de hemel in te prijzen.) Ik kies er voor om van granen af te blijven, maar soms geef ik er wel aan toe. Heel soms. Dat is waar het oermens-voedingspatroon over gaat: het gaat om weloverwogen, niet opgelegde keuzes. Een stukje stokbrood op een feestje, een beetje pastasalade tijdens een barbecue, de nasi waar je zus zo haar best op heeft gedaan – het zijn attente, doelbewuste compromissen. (En waarschijnlijk zijn ze het helemaal waard vanwege redenen die niks met het voedsel zelf te maken hebben.) Het oermens-voedingspatroon gaat hierom: wanneer je de effecten van graan eten begrijpt, ben je in staat om weloverwogen keuzes te maken over de rol die granen zullen hebben op jouw menu. Je bent vrij om een goede gezondheid te ervaren en zelf te kiezen wanneer je een beetje afwijkt en wanneer niet.

Antwoord op enkele vragen/reacties die dit stukje tekst ongetwijfeld zal oproepen

Maar wat kan ik dan eten??

Als je gewend bent om drie keer per dag iets van granen te eten, zal deze vraag wel bij je naar boven komen. Wees creatief! Er is meer onder de zon dan graan. Ik ben geen kok en ik hou het graag simpel. Dus heel in het kort:

Ontbijt: omelet met groene smoothie

Lunch: enorme salade met vis/kip (olijfolie of avocado als dressing)

Diner: vlees/vis met groenten en zoete aardappelen of quinoa

Gaat dat niet vervelen, iedere dag salade?

Nee, dag in dag uit, jaar in jaar uit twee keer per dag brood. Dat is lekker gevarieerd! 😉 Maar mocht je nog ideeën op willen doen, download dan ‘Doktersrecepten‘.

Dat kost toch allemaal veel te veel tijd?

Ja, een boterham is zo klaar, maar je gezonde leven is dan ook zo klaar. Je went eraan en wordt er sneller in, dat goede eten. Snel en makkelijk, dat is waarom veel mensen dik zijn en te kampen hebben met gezondheidsproblemen. Wat kies jij?

Wat zullen ze wel niet denken, als ik met mijn bakje ‘konijnenvoer’ aan kom?

Who cares?? Het is jouw gezondheid, jouw leven, jouw keuze. Als ze zien hoe fit, slank, gezond en energiek je bent, komen ze je misschien wel advies vragen. Ik zeg ‘misschien’, omdat mensen het doorgaans heel moeilijk vinden om hun fouten toe te geven. En jou met je ‘konijnenvoer’ om advies komen vragen is natuurlijk de ultieme vorm van vernedering…

Ik geloof niet in de evolutie!

Ik ook niet!!! Vanaf mijn derde levensjaar ben ik altijd naar een Pinkstergemeente geweest, soms wel 2-3 keer per week. God heeft de wereld geschapen. Dat heb ik geleerd en altijd geloofd. Maar die hele evolutietheorie klinkt zo ontzettend logisch… Ik ga voor een combinatie van de twee theorieën.

Moet ik echt stoppen met alle granen?

Je moet helemaal niks. Maar als je fit, slank, gezond en energiek wilt zijn en blijven, ja, laat brood, pasta, rijst etc. dan maar gewoon in de supermarkt, een enkele uitzondering daar gelaten uiteraard.

Ik kan echt niet zonder brood!

Begin opnieuw bovenaan deze pagina of kijk of de cursus ‘40 dagen zonder brood‘ iets voor je is.

En jij? Ben jij een echt broodmens?

Terug naar boven

49 Comments

  • Peggy Oerlemans

    26 augustus 2012

    mee eens als je het zo leest

  • Simone Simen

    12 december 2012

    Leuk om te lezen, ben al een poos bezig om "slechte" E nummers niet meer naar binnen te werken en sinds een paar weken weet ik dat "bruin" brood eigenlijk niet goed voor je is………hopelijk komen er meer tips wat je nog meer kan eten 🙂 en ik hoop dat meer mensen gaan nadenken over ons eet gewoontes, want dat is echt nodig!! 🙂

  • Annemieke Daamen

    8 januari 2013

    Ik ben al van plan een hoop te laten staan, maar mijn boterhammetje? Daar moet ik toch eens goed over na gaan denken nu ik dit gelezen heb. Vooral omdat ik o.a. lijd aan hoge bloeddruk, veel last van zuurbranden heb en helaas ook buikvet bezit.

    • Jenaida van Wijk-Cicilia

      9 januari 2013

      Je bent op de goede weg Annemieke. Natuurlijk is dit artikel shockerend, maar het kan lastig zijn om alles in 1x om te gooien. Doe het rustig aan. Dan is de kans van slagen het grootst. Succes!

  • Janneke

    15 januari 2013

    Zit ik hier lekker te genieten van mijn havermoutpap met (natuurlijk) melk…
    Lees ik net hoe slecht koolhydraten en melk (op Miss Natural) voor je zijn.
    Het smaakt ineens een stuk minder lekker…

    • Jenaida

      15 januari 2013

      Havermoutpap kan ook met water. Dan hoef je alleen nog maar te twijfelen over de havermout… 😉

      • Hielco

        22 april 2016

        Als je hier leest: http://www.natuurdietisten.nl/news_article.php?cod=302

        Dan zie je dat er toch wel verschil is in wat gezonde volken eten en dat er toch best wel veel granen in voorkomen.
        Dus eigenlijk moet je weten welke eettype je bent of niet?
        of van wie je afstamt als je paleo aanhanger bent.

        Alleen groente eten is wel gezond maar je hebt gewoon ook wel koolhydraten nodig in je dieet.

        • Jenaida

          8 mei 2016

          Misschien kan een verdieping in de ‘out of Africa’ theorie je helpen.

  • Mayke

    15 januari 2013

    Als kleindochter van een Bakker ben ik echt opgegroeid met brood, eierkoeken, tulbanden en noem maar op. Heeerlijk vond ik dat en bleef er maar van eten,ik kreeg meer en meer buikklachten en werd steeds dikker,had van tijd tot tijd enorme eetbuien, een paar jaar geleden overgestapt op havermoutpap en speltbrood en veel groente en wat fruit er veranderde niets, nu ik sinds een aantal weken de oerlifestyle heb ontdekt is er een wereld voor me open gegaan, geen buikpijn meer, meer energie en nog vrolijker 🙂 en al een aantal kilo’s kwijt. Ik dacht dat ik niet zonder brood, pasta of aardappelen kon, wat blijkt ik mis het helemaal niet. Bedankt Jenaida! 🙂

    • Jenaida

      15 januari 2013

      Fijn om te horen Mayke! Blij dat ik je heb kunnen helpen 🙂

  • Chafira

    16 januari 2013

    Ik heb met belangstelling je artikel gelezen. Brood laten staan kost me niet veel moeite, vind het eigenlijk niet lekker. Ik heb nu als vervanger vaak een salade van quinoa. Kan ik dat dan ook beter laten staan (uitgaande van het oerdieet)???

    • Jenaida

      23 januari 2013

      Bedankt voor je reactie.
      Quinoa bevat ook veel natuurlijke afweerstoffen, saponines. Deze kun je voor een groot gedeelte kwijtraken door ze goed af te spoelen of te laten weken.
      Er staat een quinoa-recept in Doktersrecepten. Wij eten het heel af en toe, misschien 1x per maand of nog minder. Quinoa is modern voedsel; we zijn er nog niet echt op aangepast. Maar het is wel een ideale rijstvervanger en het is erg eiwitrijk. Maar aangezien het ‘nieuw voer’ is, altijd met mate.

  • Jennine Grootemarsink

    23 januari 2013

    Welke onderzoekers hebben zich hiermee bezig gehouden?

    • Jenaida

      23 januari 2013

      Thurston (1996), Mohr (2009), Pruimboom (2009)

  • Jennine Grootemarsink

    23 januari 2013

    Welke onderzoekers hebben zich hiermee bezig gehouden?

  • Jennine Grootemarsink

    23 januari 2013

    Welke onderzoekers hebben zich hiermee bezig gehouden?

  • Anita Strik

    28 februari 2013

    Aangezien ik met mijn 20 voedselallergieen ook allergisch ben voor alle graansoorten moet dit toch geen probleem zijn dunkt me! Ik ben met mijn dietiste in overleg over het oerdieet. Eigen moestuin heb ik ook al, als de hooikoorts het dit jaar nog toelaat, dus…appeltje eitje,… en een lekker stukkie vis of vlees. Jammie!!! Ik hoop dat mijn dietiste groen licht geeft.

    • Jenaida van Wijk-Cicilia

      28 februari 2013

      Waar is het oordeel van de diëtiste van afhankelijk? Ik hoop toch niet het Voedingscentrum hè…

  • Afieke

    10 maart 2013

    Jenaida, wat een inspirerend en boeiend verhaal. Misschien had je het al gemerkt, ik ben lang niet meer zo kritisch over oereten als ik een paar maanden geleden was. Ik eet vrijwel geen brood, rijst en pasta meer. Het is een beetje vanzelf gegaan, na een paar keer oereten merkte ik dat ik daar gewoon steeds opnieuw weer behoefte aan had en dat ik simpelweg geen pasta/brood etc wilde eten. Trouwens, jouw antwoord onder “Ik geloof niet in de evolutie!” vind ik in dit verhaal echt de kers op de ehh oertaart 🙂 TOP!

    • Jenaida

      15 maart 2013

      Leuk dat je er zo in gerold bent Afieke!

  • Maarten Zonneveld

    26 mei 2013

    Ja brood is niet zo gezond, daar ben ik het wel mee eens. Gluten en lectines zijn de voedingsstoffen welke ons tegenwoordig een hoop kwaad kunnen doen. Verder is een teveel aan koolhydraten ook niet gezond, zeg maar gewoon slecht voor ons. Maar we hebben koolhydraten wel nodig. Ook denk ik dat bepaalde graansoorten gezond zijn om te gebruiken (quinoa, gierst, boekweit en haver welke geen gluten bevatten). Als je deze producten met mate gebruikt neem de de gezonde voedingsstoffen op welke deze granen bevatten. Maar gebruik deze producten wel met mate. Ik weet dat quinoa geen graan is, maar wel een heel gezond product is en veel voedingsstoffen bevat. Verder wil ik opmerken dat de gezondst levende mensen op de aarde (Okinawa's, Hunza's en andere) granen in hun voedingspatroon hebben.

    http://www.natuurdietisten.nl/news_article.php?cod=302

  • Anoniem

    30 juli 2013

    Ik heb wat vragen:

    – welke groenten mag je absoluut niet eten en welke groente mag je weinig eten?
    – welk fruit mag je absoluut niet eten en welk fruit mag je weinig eten?
    – is brood dat je zelf bakt gezond(er)? (Hoe moet je het maken?)
    – is pasta dat je zelf maakt gezond(er)? (Hoe moet je dat maken?)
    – mag je bijvoorbeeld cake eten? (Zelf gebakken)
    – welke noten mag je niet en welke wel?
    – wat is een gezonde drank? Naast water.
    – is melk gezonder als je het rechtstreeks bij de boer haalt?
    – als je yoghurt zelf maakt is het dan gezonder?
    – hoe moet het als je liever geen vlees eet?

    • Jenaida

      5 september 2013

      Dat zijn een boel vragen.
      Kijk eens op mijn website, download mijn e-books en google eens wat.

  • Rosanna Anna

    17 september 2013

    Ik vraag me toch iets af,de mensen worden steeds ouder en wat eten al die mensen die nu in de 80 en 90 zijn? Juist ja brood en wat dacht je van onze turkse medelanders,die eten bij elke maaltijd (wit) brood. Daar zou ik toch wel eens een antwoord op willen.

  • Jenaida van Wijk-Cicilia

    25 september 2013

    Hoe zijn die mensen oud geworden? De levensverwachting is trouwens voor het eerst lager dan in eerdere jaren. En wist je dat een meisje dat nu geboren wordt naar verwachting de helft van haar leven ziek zal zijn?Leeftijd is geen maat voor gezondheid, ouder worden ook niet. Gezondheid is een maat voor gezondheid.

  • Koos Lock

    5 december 2013

    Ik geloof wel iets in het verhaal, klinkt ook best aardig maar…1) de oermens had veel meer tijd voor het zoeken naar eten nodig 2) had ook dagen soms weken geen eten of heel slecht eten, 3) de oermens leefde gemiddeld wel veel korter dn wij en had elke dag zorgen over verkrijgbaarheid van eten

  • Jenaida van Wijk-Cicilia

    5 februari 2014

    1) Klopt, we hebben het maar makkelijk met onze (super)markten e.d. Daarom is bewegen voor de maaltijd best belangrijk voor ons.
    2) Klopt, we hebben het maar makkelijk met al onze overvloed. Daarom is af en toe een dagje niet eten best gezond voor ons.
    3) Eigenlijk zijn onze gezonde jaren (ong. 45 jaar) gelijk aan de levensverwachting van de oermens, maar die had de 'luxe' om gewoon te sterven van de kou, honger, dorst, infectie of doordat hij uit een boom viel. Een verloskundige was er niet, dus de moeder-kindsterfte was nogal hoog. Als we meer zouden leven en eten als de oermens, zouden we in onze maatschappij van overvloed en met de goede acute geneeskunde die we hebben ook de tweede helft van ons leven in uitmuntende gezondheid moeten kunnen doorbrengen.

  • Koos Lock

    5 februari 2014

    Jenaida van Wijk-Cicilia Ja, ik denk vooral dat bewegen, bezig zijn en weinig of niet te lang alleen maar zitten (lees TV kijken) dat dat het belangrijkste is. We kunnen wel proberen de allerbeste levensmiddelen en medicijnen te ontwikkelen en te gebruiken maar dan heb je de situatie van een auto met de beste olie, brandstof, accu, remvloeistof etc,etc, en je rijdt er maar 1 keer per jaar mee. Groet, koos lock

  • Jenaida van Wijk-Cicilia

    5 februari 2014

    Koos Lock, precies! Bij 'ontwikkelen' gaat het mis. De natuur geeft ons levensmiddelen en medicijnen, niet de mens. Bewegen is zeker van groot belang. Daarnaast heeft het lichaam de juiste bouwstoffen nodig, dus ook voeding, geestelijk en lichamelijk.

  • Mathijs Planting

    8 februari 2014

    Hoi, goed uitgelegd verhaal! En de manier waarop je het geschreven hebt heeft me ook smakelijk doen lachen. 😀 Ik denk dat ik maar overstap op rijst of zo, eten ze in die Aziatische landen toch ook elke dag. 😉

  • arno

    10 april 2014

    Ik vind je stuk erg interessant,maar ik snap iets niet. Japanners worden heel oud en zijn de meest gezonde mensen op deze wereld. Deze mensen eten wel onwijs veel rijst. Hoe verklaar je dat?

    • Jenaida

      16 april 2014

      Rijst is een veel minder vervelend graan dan andere soorten. Dat is 1. Wat nog veel belangrijker is, is dat Japanners veel meer groente en vis eten dan wij doen. Dat beschermt ze tegen de slechtere dingen die ze eten. Dat is 2. Derde punt is dat die Japanners die zo ontzettend oud worden minder eten en minder vaak eten. Daarbij bewegen ze ook nog relatief veel. Vergelijk dat maar eens met de gemiddelde westerling…

  • daantje

    16 april 2014

    van een kasplantje dat de hele dag pillen at en de ene epileptische aanval na de andere kreeg, van een jongen die niet in staat was zelfstandig te functioneren of met je te praten stelde zijn neuroloog voor om aan een koolhydraatarmdieet te beginnen, stofwisseling van koolhydraatstofwisseling omzetten naar een vetstofwisselling (zoals in het begin der tijden) en zie hier, hij is vrolijk, gaat naar school, voer er hele gesprekken mee en de epileptische aanvallen zijn veranderd, van op de grond vallen schokken schuimbekken en weer voor de zoveelste keer platspuiten met enorme hoeveelheden spierontspanners is het veranderd naar af en toe een tikje met zijn kaak of wat afwezig zijn. en dat allemaal door de koolhydraatjes zo goed als weg te laten. (en wij zijn niet het enige wonderlijke voorbeeld)

    • Jenaida

      16 april 2014

      Bedankt voor deze bijdrage. Mooi om te horen!

  • Jeany

    3 mei 2014

    weet het niet hoor deze bewering dat brood ow zo slecht is??? Ik eet mijn hele leven al brood van wit tot rogge, ik ben gek op brood!
    en ik ben nog steeds slank, dus?? ;D

  • Ineke Slagwater-Souwer

    20 juli 2014

    Dank voor je uitleg. Sinds ik een paar weken terug gestopt ben met het eten van graanproducten voel ik me energieker en voelt alsof ef grauwe vermoeidheidsluieris afgevallen. En bovendien: ik heb al jaren colitis ulcerose. Zelfs daar heb ik nu minder last van. 🙂

  • Ruud Zanting

    7 september 2014

    Mag ik nog een vraagje stellen?

    Hoe zit het met havermout?
    Ik zet het voor ik ga slapen in de week, en ‘smorgens eet ik het in mijn kwark.
    Kan dat of kan dat niet?
    Groetjes Ruud Zanting

    • Jenaida

      8 september 2014

      Haver is ook een graan. Het bevat geen gluten, maar de overige stoffen wel. Weken is helaas niet voldoende om die stoffen voor een groot deel te elimineren. Eigenlijk zouden we het moeten eten zoals ze dat vroeger deden: gefermenteerd. Dat gezegd hebbende, havermout is natuurlijk helemaal hip & happening en veel mensen varen er wel bij. Het is in ieder geval beter dan de gemiddelde zak brood en bijbehorend beleg.

      • Ruud Zanting

        8 september 2014

        Oke duidelijk dan laten we de havermout ook achterwege.
        Daar gaat mijn appeltaart (snif)
        Dan maak ik jou bananenbrood 🙂 en maak de ontbijtjes uit jou boek zien er goed uit!
        Bedankt voor je antwoorden en we blijven je volgen.
        Groetjes Ruud en Leonie

        • Jenaida

          8 september 2014

          Nee joh, Ruud! 🙂 Ik zou zeggen dat zo’n appeltaart (en het bananenbrood eigenlijk ook) behoort tot de 20% minder übergezond eten. Zo af en toe kan geen kwaad. En als je graag havermoutpap eet, kun je natuurlijk altijd uitproberen of gefermenteerde havermout wat voor je is. Kijk HIER hoe je dat doet.

  • Sanne

    10 september 2014

    Beste Jenaida,

    Ik volg je blogs met veel plezier; je legt het duidelijk uit op een hele toegankelijke manier en met wat leuke humor. 🙂 Dankjewel ook voor alle informatie!
    Voor mij is het in veel gevallen wel wat lastig toe te passen, omdat ik vegetariër ben en heb o.a. geleerd dat granen en bonen samen compleet vleesvervangend zijn. Daarom eet ik wel een paar keer in de week nog granen; wel altijd volkoren en naar mijn inzien de beste keuzes onder de granen (zilvervliesrijst, volkoren speltpasta etc.), ook omdat ik een lage bloedsuikerspiegel heb en geen witmeelproducten mag eten, en dan met bonen of linzen. Bij andere maaltijden eet ik 2 gekookte eieren of een quornburger oid (geen soja meer, tenzij gefermenteerd zoals tempé). Voor mijn DHA en EPA neem ik een algen-supplement met een hoge dosering. Maar eigenlijk dwaal ik nu af.. Wat ik wilde vragen is hoe het zit voor vegetariërs. Hoe komen wij aan een complete maaltijd zonder granen en zonder vlees en vis?

    • Jenaida

      10 september 2014

      Bedankt voor je leuke bericht!
      Om antwoord te geven op je vraag… Eieren, eieren, eieren! 🙂
      In dit artikel vind je meer eiwitrijke voedingsmiddelen die niet van een dier komen.

  • Radj

    27 april 2015

    Ik was aan het googlen over turkse brood en kwam toen op je website terecht. Ik vind wit brood lekkerder dan brood maar door media/ artsen /familie overgestapt op bruin brood. Vezels werd mij verteld. Ik ben meer een rijst eter en een groot liefhebber van de surinaamse keuken. Rijst is het basis van vele gerechten in ons keuken. Het is makkelijker van brood af te stappen , dan van rijst. Ik denk dat het moeilijk is een ingesleten patroon , die je met de “paplepel ” (haha graan!!)ingegoten krijgt te veranderen. Het gaat van generatie op generatie. Ik geloof in de evolutie theorie en de schijf van 5 is allang achterhaald. Goed dat mensen als jij er aandacht aan besteden. Ik hoor graag meer hoe het jou verbeterd heeft en hoe jij het combineert op feestjes en etentjes.

  • Yuri Halberstadt

    16 november 2015

    Interessant, maar wetenschappelijke onderbouwing en bronvermelding?

    Verder: een menu met veel dierlijk eiwit (waar de suggesties in het artikel op uitkomen) is ook zeer twijfelachtig, wat gezondheidseffecten betreft.
    Dan laten we de haalbaarheid van 10 miljard x 3 vlees/vis/kip/insect maaltijden per dag nog buiten beschouwing. (Footprint: ca. 12x planet earth.)

    Dus graag verdere uitwerking van het vervangende dieet (peulvruchten, noten, paddestoelen, what else?) om het realiteitsgehalte wat op te vijzelen..

    Gtz Yuri

  • Hugo

    16 maart 2016

    Ik heb uw artikel gelezen, en misschien zijn er enkele juiste punten in.
    Maar als u naar de voeding van de homo sapiens 150.000 jaar geleden gaat kijken, kijk dan ook naar de leeftijd van deze mensen +-40 jaar, waar nu sinds de laatste 10.000 jaar de mensen steeds ouder worden.
    Mogelijk is er een klein aandeel door medische producten, maar er zijn ook mensen die zonder medicatie de 100 halen.

    Grts Hugo

    • Jenaida

      29 maart 2016

      Het klopt wat je zegt, Hugo. De ‘oermens’ werd niet oud.
      Maar die ging dood door ‘normale’ dingen (honger, dorst, kou, warmte, roofdieren, ongevallen). De sterfte was ook hoog rondom de bevalling en kinderleeftijd. Als een kind gezond en wel de puberteit bereikte, was de kans groot dat hij nog 50 jaar of meer aan zijn leven kon plakken.
      Waar het om gaat is dat de oermens geen welvaartsziekten kreeg. De meeste westerlingen zijn de helft van hun leven chronisch ziek.
      Dus wat is de winst? Het enige waar die medische producten goed voor zijn is om langer ziek te zijn met zo min mogelijk klachten, antibiotica uitgezonderd.
      Met medicatie en operaties oud worden is wat anders dan oud worden in goede gezondheid. Er zijn inderdaad mensen die zonder medicatie de 100 halen, maar die hebben over het algemeen een leefstijl die niet te vergelijken valt met die van ons westerlingen.

  • Monica

    18 december 2016

    Ik heb veel moeite met dit artikel! Iedereen denkt tegenwoordig maar dat ze “glutenallergie” hebben terwijl dit niet het geval is. Mijn vriendin heeft colitis en kan dus echt geen gluten verdragen. Zij wordt gek van al die selfmade internet diagnoses die mensen stellen. Zij wordt niet meer serieus genomen en als aansteller bestempeld terwijl zij echt heeel ziek wordt van gluten! Tarwe en brood zijn niet ongezond als je ze maar met mate eet! Slechts 2 % van de bevolking heeft daadwerkelijk een glutenallergie! Als kind kregen de meesten van jullie brood en brintapap en hebben jullie er nooit “last” van gehad anders hadden jullie moeders allang gestopt met het geven ervan! Ooit daarbij stilgestaan?
    Wanneer je brood eet, dan graag van de bakker en met mate. Echt geen 6 per dag maar 3 tussen de middag met roomboter en lekker beleg. Voor ontbijt yoghurt met fruit en een beetje meusli of eieren. Voor het avondeten aardappels of rijst of pasta met groente en vlees.
    Ik heb alle “dieten” en voedselbeperkingen geprobeerd van veganistisch tot low carb high fat. En waar voel ik me het beste bij? Gewoon normaal eten, alles met mate!!